طراحی الگوی تدریس مبتنی بر تفکر انتقادی در آموزش مفاهیم محیط زیست در علوم ابتدایی

آموزش مفاهیم محیط زیست در دوره ابتدایی از مهم ترین زمینه های تربیتی در نظام آموزشی به شمار می آید، زیرا نگرش ها، ارزش ها و الگوهای رفتاری مرتبط با طبیعت در سال های نخست زندگی شکل می گیرد. با این حال شیوه های رایج تدریس در بسیاری از کلاس های علوم تجربی همچنان مبتنی بر انتقال مستقیم اطلاعات است و کمتر به پرورش مهارت های اندیشیدن، تحلیل و ارزیابی مسائل محیط زیستی توجه می شود. در چنین شرایطی استفاده از رویکردهای آموزشی مبتنی بر تفکر انتقادی می تواند زمینه ای مناسب برای درک عمیق تر مفاهیم محیط زیستی و مسئولیت پذیری دانش آموزان در قبال محیط پیرامون فراهم آورد. هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی تدریس مبتنی بر تفکر انتقادی در آموزش مفاهیم محیط زیست در درس علوم دوره ابتدایی است. در این الگو تلاش شده است فرایند یاددهی یادگیری از حالت انتقال اطلاعات به فرایندی مشارکتی، مسئله محور و مبتنی بر پرسشگری تبدیل شود تا دانش آموزان بتوانند مسائل محیط زیستی را تحلیل کرده، درباره پیامدهای رفتارهای انسانی داوری کنند و راهکارهای مناسب ارائه دهند. در طراحی این الگو مولفه هایی همچون طرح پرسش های برانگیزاننده، بحث گروهی هدایت شده، تحلیل موقعیت های واقعی محیط زیستی، بررسی پیامدهای تصمیم ها و تشویق به استدلال و داوری مورد توجه قرار گرفته است. نتایج بررسی های نظری و مطالعات مرتبط نشان می دهد که آموزش مبتنی بر تفکر انتقادی می تواند موجب افزایش درک مفهومی دانش آموزان از موضوعات محیط زیستی، تقویت مهارت حل مسئله، رشد نگرش های مسئولانه نسبت به طبیعت و افزایش مشارکت فعال آنان در فرایند یادگیری شود. همچنین چنین رویکردی زمینه ای فراهم می کند تا دانش آموزان بتوانند میان آموخته های علمی و زندگی روزمره خود ارتباط برقرار کنند. به طور کلی الگوی پیشنهادی با تاکید بر فعالیت های تعاملی، پرسشگری، تحلیل موقعیت های واقعی و مشارکت فعال دانش آموزان، می تواند به عنوان چارچوبی موثر برای تدریس مفاهیم محیط زیست در علوم ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. به کارگیری این الگو علاوه بر ارتقای کیفیت یادگیری علمی، نقش مهمی در پرورش شهروندانی آگاه، مسئول و حساس نسبت به مسائل محیط زیستی ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، آموزش محیط زیست ، علوم ابتدایی ، الگوی تدریس ، یادگیری فعال ، آموزش علوم.