تاب آوری تحصیلی دانش آموزان در بستر مدرسه: تحلیل نظام مند عوامل موثر

تاب آوری تحصیلی به عنوان توانایی دانش آموزان در حفظ عملکرد آموزشی و تداوم تلاش در مواجهه با فشارها، ناکامی ها و چالش های تحصیلی، یکی از سازه های محوری در روانشناسی تربیتی معاصر محسوب می شود. با وجود گسترش مطالعات در این حوزه، یافته ها غالبا پراکنده بوده و چارچوبی منسجم برای تبیین نقش عوامل مدرسه محور در تقویت تاب آوری تحصیلی ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نظام مند عوامل موثر بر تاب آوری تحصیلی دانش آموزان در بستر مدرسه، به شیوه توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام مند انجام شد. بدین منظور، مقالات منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ در پایگاه های نورمگز، SID، سیویلیکا و Google Scholar بر اساس معیارهای ورود و خروج مشخص بررسی شدند و پس از غربالگری، ۱۷ مقاله واجد شرایط تحلیل نهایی قرار گرفت. یافته ها نشان داد عوامل موثر را می توان در سه سطح ساختاری مدرسه، تعاملات کلاسی و منابع روانشناختی دانش آموزان طبقه بندی کرد. مدیریت حمایتی، اقلیم مثبت مدرسه، عدالت آموزشی، حمایت معلم و تقویت خودکارآمدی از مهم ترین متغیرهای شناسایی شده بودند. بر اساس نتایج، مدلی مدرسه محور برای تقویت تاب آوری تحصیلی پیشنهاد می شود که می تواند مبنای برنامه ریزی آموزشی و مداخلات مشاوره ای قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری تحصیلی ، عوامل مدرسه محور ، اقلیم مدرسه ، روانشناسی تربیتی ، مرور نظام مند.