تحلیل تاثیر هماهنگی استانداردهای حسابداری مالی و مالیاتی بر شفافیت گزارشگری و تمکین مالیاتی

هدف این مقاله تحلیل تاثیر هماهنگی بین استانداردهای حسابداری مالی و استانداردهای حسابداری مالیاتی بر دو مولفه کلیدی شفافیت گزارشگری مالی و تمکین مالیاتی شرکت ها است. در بسیاری از نظام های مالیاتی جهان، دو رویکرد اصلی قابل شناسایی است: رویکرد «هماهنگی کامل» که در آن سود حسابداری مالی گزارش شده مستقیما مبنای محاسبه سود مشمول مالیات قرار می گیرد، و رویکرد «تفکیک کامل» که در آن قواعد جداگانه و مستقلی برای محاسبه سود مالیاتی تدوین و اجرا می شود. علاوه بر این دو رویکرد قطبی، رویکرد سومی نیز تحت عنوان «هماهنگی جزئی» وجود دارد که ترکیبی از هر دو رویکرد قبلی است و بسیاری از نظام های مالیاتی معاصر به سمت آن حرکت کرده اند. این مطالعه با بررسی دقیق پژوهش های انجام شده در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ در پایگاه های علمی معتبر فارسی نظیر مگیران، نورمگز، سیویلیکا، علم نت و پرتال جامع علوم انسانی، به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که آیا افزایش هماهنگی استانداردهای حسابداری مالی و مالیاتی به بهبود شفافیت گزارشگری و افزایش تمکین مالیاتی منجر می شود یا خیر. یافته های اولیه حاصل از مرور پژوهش ها نشان می دهد که هماهنگی بیش از حد استانداردها، اگرچه از طریق کاهش هزینه های محاسباتی و ساده سازی فرآیند تسلیم اظهارنامه، تمکین مالیاتی را افزایش می دهد، اما در مقابل ممکن است انعطاف پذیری مدیریت در ارائه تصویری واقع گرایانه از وضعیت شرکت را به شدت محدود کرده و به شفافیت گزارشگری مالی آسیب جدی وارد سازد. از سوی دیگر، تفکیک کامل استانداردها ضمن حفظ شفافیت گزارشگری مالی، زمینه را برای ایجاد شکاف قابل توجه بین سود حسابداری گزارش شده و سود مشمول مالیات فراهم می کند که این شکاف می تواند انگیزه های برنامه ریزی مالیاتی تهاجمی و فرار مالیاتی را تقویت نماید. همچنین یافته های این مقاله نشان می دهد که عوامل تعدیلگری مانند اندازه شرکت، کیفیت حسابرسی داخلی و خارجی، ساختار مالکیت و پیچیدگی عملیات شرکت، نقش مهمی در شدت و جهت رابطه بین هماهنگی استانداردها، شفافیت و تمکین ایفا می کنند. در پایان، مقاله با ارائه یک چارچوب مفهومی جامع از تعاملات بین هماهنگی استانداردها، شفافیت گزارشگری و تمکین مالیاتی، پیشنهادهایی عملی برای سیاست گذاران مالیاتی، استانداردگذاران حسابداری، جامعه حسابداران رسمی و پژوهشگران این حوزه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

هماهنگی استانداردهای حسابداری ، شفافیت گزارشگری مالی ، تمکین مالیاتی ، شکاف حسابداری ، مالیات