تحلیل اثربخشی آموزش مبتنی بر مسئله (Problem-Based Learning) در پرورش تفکر انتقادی و مهارت های قرن بیست ویکم در دانش آموزان

در هزاره سوم و عصر انفجار اطلاعات، نظام های آموزشی با چالش های بی سابقه ای در زمینه آماده سازی دانش آموزان برای مواجهه با دنیای پیچیده و غیرقابل پیش بینی روبرو هستند که این امر، گذار از رویکردهای سنتی انتقال دانش به سمت الگوهای یادگیری فعال و دانش آموزمحور را اجتناب ناپذیر ساخته است. در این میان، آموزش مبتنی بر مسئله (PBL) به عنوان یکی از کارآمدترین رویکردهای پداگوژیک، توجه بسیاری از پژوهشگران و سیاست گذاران آموزشی را به خود جلب کرده است. پژوهش مروری حاضر با هدف واکاوی و تحلیل اثربخشی این رویکرد بر پرورش تفکر انتقادی و مهارت های کلیدی قرن بیست ویکم (شامل خلاقیت، ارتباط، کار تیمی و سواد اطلاعاتی) انجام شده است. با بررسی نظام مند ادبیات تحقیق و پیشینه پژوهش های صورت گرفته، مشخص گردید که رویارویی فراگیران با مسائل ساختارنیافته و واقعی در قالب آموزش مبتنی بر مسئله، نه تنها موجب درگیری شناختی عمیق تر و ارتقای سطح یادگیری معنادار می شود، بلکه با ایجاد عدم تعادل شناختی، دانش آموزان را وادار به جستجوی مستقل، ارزیابی شواهد، استدلال منطقی و در نهایت توسعه چشمگیر مهارت های تفکر انتقادی می نماید. علاوه بر این، ماهیت مشارکتی این رویکرد، بستری غنی برای تمرین و درونی سازی مهارت های اجتماعی و ارتباطی فراهم می آورد. نتیجه گیری حاکی از آن است که استقرار موفقیت آمیز این الگو نیازمند تغییر نگرش بنیادین معلمان، اصلاح شیوه های ارزشیابی و بازطراحی محیط های یادگیری است.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر مسئله ، تفکر انتقادی ، مهارت های قرن بیست ویکم ، یادگیری فعال ، ساخت گرایی ، حل مسئله.