جایگاه حفاظتی گونه انحصاری Fritillaria pavehensis Advay & Tekşen (Liliaceae)

گونه Advay & Teksen Fritillaria pavehensis (لاله واژگون پاوه ای) گیاهی چندساله و پیازدار از تیره لاله (Liliaceae) است. این گونه در منطقه ای محدود در کوه آتشگاه شهرستان پاوه در استان کرمانشاه میروید. جایگاه حفاظتی این گونه در قالب طرح تعیین جایگاه حفاظتی گیاهان و اکوسیستمهای ایران و انتشار فهرست قرمز گونههای گیاهی ایران، براساس شیوهنامه اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) و با استفاده از سه معیار میزان حضور، سطح تحت اشغال و اندازه جمعیت تعیین شد. سطح تحت اشغال (AOO)، با پیمایش و مشاهده صحرایی و استقرار پلات در رویشگاه ها، همچنین محاسبه با نرمافزار ژئوکت، ۰۵۰/۰ کیلومترمربع و محدوده حضور آن (EOO) درمجموع حدود ۶۵۹/۰  کیلومترمربع اندازه گیری شد که براساس آن «در بحران انقراض» (critically endangered: CR) قرار گرفت. هجوم ملخ ها، برداشت برگ ها توسط افراد محلی، حضور گراز (خوک وحشی)، کل و بز کوهی، شکستن بوته ها به دلیل سنگلاخی و واریزه ای بودن رویشگاه و چرای دام های روستاهای اطراف مهمترین عوامل تخریب این گونه هستند. شایان ذکر است، حفاظت خارج از رویشگاه از طریق روشهای کشت بافت، تکثیر رویشی از طریق پیازچه ها، جمع آوری بذرها و ذخیره سازی آنها در بانک ژن منابع طبیعی و کاشت گیاه در باغ های گیاهشناسی، از پایدارترین شیوه های حفاظت درازمدت این گونه به شمار می روند. بهاینترتیب، ترکیب روش های گوناگون حفاظت خارج از رویشگاه در کنار اقدامات حفاظتی درونرویشگاهی می تواند نقش موثری را در جلوگیری از انقراض و تضمین بقای بلندمدت لاله واژگون ایفا نماید. بنابراین، پیشنهاد می شود سازمان های منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و حفاظت محیطزیست، مناطق پراکنش این گونه انحصاری را به عنوان رویشگاه های حفاظتشده و ذخیره گاه معرفی نمایند.

کلیدواژه ها:

اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت ، لاله واژگون پاوه ای ، جایگاه حفاظتی ، گونه انحصاری