تبیین نظریه ابن سینا درباره حقیقت وحی و نقد و بررسی آن با رویکرد حکمت متعالیه

تبیین حقیقت وحی یکی از موضوعات کلیدی در اندیشه حکمای مسلمان است. سوال اصلی این است که آیا الفاظ وحی نیز به طور مستقیم از سوی خداوند نازل شده اند یا نه. ابن سینا فرایند نزول وحی را در سه مرحله توضیح می دهد: نخست، افاضه حقایق وحیانی از سوی فرشته وحی؛ دوم، دریافت این حقایق به صورت معانی معقول، کلی و بسیط به وسیله عقل پیامبر؛ و سوم، تبدیل یا تنزل آن معارف کلی به حروف و کلمات در قوه تخیل پیامبر به واسطه فرشته وحی. او در مرحله سوم می کوشد نشان دهد که وحی الهی تحت تاثیر قوای ادراکی پیامبر قرار نمی گیرد. این تبیین بر اساس مبانی فلسفه مشاء شکل گرفته است. اما در حکمت متعالیه به چالش کشیده شده و ملاصدرا به ارائه تبیینی عمیق تر از حقیقت وحی پرداخته است. او معتقد است قرآن در سیر نزولی، و انسان کامل در سیر صعودی خود، چهار مرحله را طی می کنند و در هر مرتبه ویژگی های آن مرتبه را به خود می گیرند و پیامبر در هرمرتبه، وحی را متناسب با آن مرتبه دریافت می کند. این پژوهش به بررسی مبانی فلسفی دو نحله و نقد تبیین مشائی به وسیله اصول حکمت متعالیه می پردازد و در نهایت قضاوتی میان آنها ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

وحی ، ابن سینا ، عقل فعال ، عقل مستفاد ، قوه تخیل ، رویا