گریختن یونس(ع) یا ترک قوم: خوانش انتقادی آراء برپایه ارتباطات درون متنی سوره صافات

آیات ۱۳۹-۱۴۸ سوره صافات به بیان بخش هایی از مهم ترین جلوه های سرگذشت یونس(ع) اختصاص دارند. در آیه ۱۴۰ با تعبیر «اذ ابق الی الفلک المشحون» به اقدامی از وی اشاره می شود که مفسران گاه آن را به رفتن به سمت کشتی و گاه به نوعی گریختن تفسیر نموده اند. برای مفسران قرآن، هم این که یونس نبی(ع) ازچه رو سوی کشتی آمده، و هم این که به چه علت به سرنوشت گرفتاری در ظلمات شکم نهنگ و دریا مبتلا شده، پرسش برانگیز بوده است. مسئله اصلی مطالعه کنونی دست یابی به معنای صحیح آیه یادشده درباره علت اقدام یونس(ع) است. کوشش خواهد شد با نقد آراء تفسیری با تکیه بر سیاق آیات مرتبط، ارتباطات درون متنی سوره و بافتار واژگانی و معنایی آیه به این مسئله مطالعه پاسخ داده شود. چنین می نماید بتوان از این دفاع کرد که وی پس از انجام وظیفه رسالت خویش، مانند همه انبیائی که عذاب قوم شان قطعی شده است، مخفیانه قوم خود را ترک کرده، و از آنان دور شده، و با نظر به سرگذشت انبیاء مذکور در سوره چه بسا این دوری آن زمان روی داده است که قوم وی قصد جانش نموده اند.

کلیدواژه ها:

صافات/ ۱۴۰ ، قصص قرآن ، عصمت انبیاء ، سیاق ، ارتباطات درون متنی ، نقد روایات تفسیری