از سلطه تا مسئولیت اخلاقی: تفسیر کشیا علی از «الرجال قوامون علی النساء...» (نساء/ ۳۴)

این مطالعه با روی کرد تحلیلی تفسیری با هدف بازخوانی انتقادی آیه ۳۴ سوره نساء در اندیشه تفسیری کشیا علی انجام شده است. او بر تمایز میان وحی و تفسیرهای مردسالارانه فقه اسلامی سنتی تاکید می کند. نوآوری اصلی مقاله‘ بازشناسی تحلیل سه سطحی (زبانی ادبی، تاریخی و سیاسی اجتماعی) کشیا علی است که برخلاف تحلیل های صرفا لغوی دیگر مفسران فمینیست، بر مبنای اخلاق اسلامی و نقد ساختارهای فقهی مردسالارانه سامان یافته است. فرضیه مطالعه کنونی آن است که کشیا علی می خواهد با نقد ادبی نشان دهد که قوامیت امری اخلاقی و مبتنی بر مسئولیت مالی و حمایتی مرد و نه نشانه ای از برتری ذاتی است و ازهمین رو مفهوم قانتات را به اطاعت از خداوند و حافظات للغیب را هم به پای بندی زنان به تعهدات ایمانی برمی گرداند. کشیا علی با تحلیل تاریخی نیز می خواهد از این دفاع کند که بسیاری از احکام زناشویی در فقه سنتی در بستری شکل گرفته اند که روابط قدرت، ساختارهای برده داری و اقتصاد مردمحور نقش تعیین کننده داشته اند؛ امری که وی خود آن را محور نقد و بازسازی اخلاقی قرار می دهد. در سطح سیاسی اجتماعی نیز کشیا علی می خواهد از این دفاع کند که قرائت های اقتدارگرایانه از آیه نتیجه استمرار منطق تاریخی تمکین، کنترل بدن و نابرابری جنسیتی است. او با تاکید بر لزوم قرار دادن عدالت و کرامت انسانی در مرکز تفسیر، چارچوبی برای بازاندیشی معنای آیه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تفسیر فمینیستی ، فمینیسم اسلامی ، فقه مردسالار ، عدالت جنسیتی ، نشوز ، اخلاق زناشویی