بازخوانی سیمای انسانی پیامبر(ص) در آیات مکی: دلالت های کلامی بشریت نبوی در قرآن

مطالعه حاضر به بازخوانی سیمای بشری پیامبر (ص) در نخستین آیات وحی قرآنی پرداخته است. مسئله اصلی تحقیق آن است که آیات مکی چگونه سیما و مسیر پیامبر (ص) را ترسیم می کند و این تصویر تا چه اندازه با محدودیت های بشری او گره خورده است. در این راستا، چهار ساحت بنیادین مورد تحلیل قرار گرفته است: نخست، ساحت جسمانی که بر اقتضائات طبیعی وجود پیامبر دلالت دارد؛ دوم، ساحت عاطفی و هیجانی که تجارب انسانی چون اندوه، بیم، خرسندی و امید را در شخصیت نبوی بازتاب می دهد؛ سوم، ساحت معرفتی ادراکی که محدودیت های شناختی و چهارم، ساحت عملی که محدودیت پیامبر (ص) در تصرف مستقل در جهان را یادآور می شود. یافته های تحقیق نشان می دهد که تصویر انسانی آیات مکی، پیامبر را نه به مثابه موجودی غیرانسانی و ماورایی، بل که به عنوان انسانی کامل در بستر زیست انسانی معرفی می کند؛ انسانی که در عین تجربه محدودیت های بشری، حامل و مفسر پیام الهی است. این بازخوانی افزون بر نقد و فاصله گذاری با روی کردهای غلوآمیز در باب نبوت، امکان بازاندیشی در نسبت انسان و وحی و نیز طرح مباحث نوین در مسائل دینی معاصر را فراهم می سازد. بدین ترتیب، پژوهش حاضر، بر ضرورت توجه به بعد بشری پیامبر در فهم پیام وحیانی تاکید کرده و آن را مدخلی برای بازخوانی انتقادی و معاصر الهیات نبوی معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

آیات مکی ، پیامبر اکرم(ص) ، تفسیر موضوعی ، انسان شناسی قرآنی ، روان‎شناسی دین