حمایت قانونی از اتباع داخلی در نظام حقوقی ایران با نگاهی به اسناد بین المللی

حقوق اتباع از ارکان بنیادین هر نظام مردم سالار به شمار می رود، زیرا تضمین کننده رابطه ای متوازن میان دولت و مردم است. حقوق اتباع داخلی به مجموعه ای از حقوق و آزادی های اساسی اطلاق می شود که از سوی دولت به رسمیت شناخته شده و به موجب قوانین ملی مورد حمایت و تضمین قرار می گیرد. این حقوق، طیفی گسترده از آزادی های مدنی و سیاسی تا حقوق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را در بر می گیرد و با هدف صیانت از کرامت انسانی و جلوگیری از رفتارهای تبعیض آمیز و ناعادلانه طراحی شده است. در واقع، کارکرد اصلی این حقوق، ایجاد سپری قانونی در برابر سوءاستفاده از قدرت و تضمین امنیت حقوقی افراد در برابر نهادهای حاکمیتی است. اصطلاح «اتباع» به عنوان مفهومی نزدیک به شهروندی تا حدود دو دهه پیش جایگاه پررنگی در قوانین و ادبیات حقوقی ایران نداشت؛ اما در سال های اخیر به یکی از مسائل اساسی در متون قانونی، سیاست های عمومی و گفتمان رسمی تبدیل شده است. این تحول نشان دهنده توجه فزاینده به جایگاه حقوقی افراد در ساختار حکمرانی و ضرورت بازتعریف رابطه دولت و مردم بر پایه حقوق و تکالیف متقابل است. در راستای حمایت از حقوق اتباع داخلی، افزون بر قانون اساسی، قوانین و مقررات متعددی به تصویب رسیده که همگی بر اهمیت صیانت از این حقوق تاکید دارند. همچنین پذیرش و حمایت از اسناد بین المللی مرتبط، موجب تقویت بنیان های حقوقی کشور و فراهم شدن زمینه حمایت جامع تر از حقوق اتباع داخلی شده است.

کلیدواژه ها:

شهروندان ، بشر ، حقوق اتباع داخلی ، حقوق آزادی های فردی و اجتماعی ، امنیت اتباع داخلی