بررسی تحلیلی تاریخی تفسیر عصری، فراز و فرود انگاره ها

مقاله حاضر با عنوان «بررسی تحلیلی تاریخی تفسیر عصری، فراز و فرود انگاره ها» به بررسی مفهوم، پیشینه، ضرورت، ویژگی ها و زمینه های گرایش به تفسیر عصری قرآن کریم می پردازد. تفسیر عصری به مثابه رویکردی نوین در تفسیر قرآن، با توجه به تحولات فکری، اجتماعی و علمی هر عصر، به کشف و تبیین پیام های قرآنی با زبان و روشی متناسب با نیازها و پرسش های معاصر همت می گمارد.بررسی عوامل تاریخی –کلامی –اجتماعی وتبیین متغیرهای موثر بر ظهور، غلبه و افول یا تطور این انگاره ها می پردازد . انگاره های تفسیری مانند تاویل گرایی اعتزالی، ظاهرگرایی حنبلی، عقل گرایی فلسفی وادراکات شهودی عرفانی و در دوران معاصر تحولات اجتماعی وعلم گرایی تطبیقی از جمله این متغیرها به شمار می آید . نتیجه آنکه فهم تاریخ تفسیر قرآن نیازمند نگاهی پویا وبررسی زمینه هایی است که در آن تفاسیر قرآن نه به صورت گزاره ایی مطلق و منقطع از تاریخ بلکه به مثابه پاسخ های اجتهادی ومتاثر از شرایط عصر مفسر تلقی شود. به دیگر سخن تفسیر عصری به عنوان خوانشی زمانمند و متناسب با اقتضائات هر عصر، نه تنها با قداست و فراتاریخی بودن قرآن منافات ندارد، بلکه تحقق بخش رسالت هدایتگری آن برای همه اعصار و زمینه ساز اجتهادی پویا در عرصه فهم دین است.

کلیدواژه ها:

تفسیر عصری ، انگاره های تفسیری ، زمینه گرایی تاریخی ، اجتهاد تفسیری ، جامعیت وجاودانگی قرآن