استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش

محمد خلیفا (Mohamed Khalifa) و مونا البدوی (Mona Albadawy) در مقاله مروری خود، به تحلیل و جمع بندی مقالاتی پرداخته اند که در آن، استفاده از هوش مصنوعی مولد در پژوهش و نگارش مقالات علمی، مرکز توجه بوده است. آن ها با بررسی سه پایگاه اطلاعاتی پاب مد (PubMed)، امبیس (Embase) و گوگل اسکالر (Google Scholar) از سال ۲۰۱۹ میلادی به بعد، با کلید واژه های "هوش مصنوعی"، "نگارش آکادمیک"و "پژوهش"، نهایتا به بیست و چهار مقاله به زبان انگلیسی در این زمینه دست یافته اند. سپس، این بیست و چهار مقاله را به دقت مطالعه نموده و بر اساس یافته های آن، شش حوزه به شرح زیر را مشخص کرده اند که در آن هوش مصنوعی مولد می تواند در پژوهش و نگارش مقالات علمی، موثر باشد (۱). اولین حوزه، به توسعه ایده و طراحی پژوهش اختصاص دارد و شامل تولید ایده (با استفاده از طوفان مغزی، پیدا نمودن شکاف موجود در مطالعات منتشر شده و تولید فرضیه)، همراه با برنامه ریزی پژوهشی با کمک به طراحی مطالعه می باشد. دومین حوزه، به توسعه مفهوم و تولید ساختار اختصاص داشته که در این بخش، هوش مصنوعی مولد به عنوان دستیار در نگارش کمک می کند تا نه تنها متن نوشته شده را بسط داده بلکه آن را ساختارمند نیز، نماید. در این بخش، هوش مصنوعی مولد می تواند در تهیه نمودار ها، جداول، پوسترها و حتی پاورپوینت ها کمک کند. سومین حوزه، به مرور منابع و تحلیل و جمع بندی آن ها می پردازد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد کمک می کند تا نه تنها مرور منابع و استخراج یافته های آن ها با سرعت بیش تری صورت پذیرد، بلکه تحلیل یافته های به دست آمده و جمع بندی آن ها را در قالب جداول خلاصه شده، امکان پذیر می سازد. چهارمین حوزه، به مدیریت و تجزیه و تحلیل داده ها اختصاص دارد. در این مرحله، هوش مصنوعی مولد به تجزیه  تحلیل داده ها، توصیف آن ها و به تصویر در آوردن آن ها در قالب های بصری کمک می نماید. علاوه بر این، مدیریت داده ها نظیر تولید و سرپرستی مجموعه ی داده ها را می توان با کمک هوش مصنوعی مولد انجام داد. حوزه پنجم به ویرایش، مرور و حمایت های هوش مصنوعی مولد در انتشار مقالات اختصاص دارد. در این بخش نیز، هوش مصنوعی می تواند در ویرایش مقالات، تهیه خلاصه، داوری مقالات و کمک به تهیه پاسخ برای داوران و نوشتن نامه به سردبیر، کمک نماید.  حوزه ششم نیز به ارتباط، انتشار نتایج در شبکه های اجتماعی و مشکلات اخلاقی، اختصاص دارد. در این بخش نیز هوش مصنوعی مولد می تواند کمک کند تا نتایج یک مطالعه، متناسب جهت انتشار در شبکه های اجتماعی گوناگون، آماده گردد. هم چنین، موضوعاتی نظیر ترجمه مقاله به زبان دیگر و استفاده از چت بات ها نیز وظیفه ای است که هوش مصنوعی مولد از عهده انجام آن بر می آید. افزون بر این، هوش مصنوعی مولد می تواند به برخی مسائل و مشکلات اخلاقی نظیر مشخص نمودن میزان دستبرد علمی و یا میزان همخوانی پژوهش به عمل آمده با ملاحظات اخلاقی نیز، بپردازد. خلیفا و البدوی در انتهای مقاله خود عنوان می کنند که پژوهشگران برای استفاده از هوش مصنوعی مولد، حتما باید آموزش کافی دیده تا دچار خطا نگردند. ما قبلا به برخی از این خطاها نظیر استفاده از منابع غیر واقعی و یا تکیه بر متون غربی، اشاره کرده ایم (۲). افزون بر این، ذکر این نکته را ضروری می دانیم که استفاده از هوش مصنوعی در ویراستاری مقاله با ذکر نوع و نسخه هوش مصنوعی مولد مورد استفاده، می تواند بسیار کمک کننده باشد. با این وجود، استفاده از هوش مصنوعی مولد در نگارش یک مقاله توصیه نمی گردد. چون هوش مصنوعی مولد، نمی تواند نقش یک نویسنده را بر عهده گیرد (۳). هم چنین، استفاده از هوش مصنوعی مولد در حوزه های بسیار حساس نظیر توسعه ایده و طراحی پژوهش به خصوص برای دانشجویان را نمی توان به آسانی پیشنهاد نمود، چرا که توسعه ایده و طراحی پژوهش، بهتر است توسط پژوهش گران کارآزموده یا زیر نظر آن ها و با بررسی انتقادی و گسترده متون موجود، به عمل آید. بالاخره، استفاده از هوش مصنوعی مولد در داوری مقالات نیز در هاله ای از ابهام قرار دارد. همان طور که در سخن سردبیری شماره پیشین مجله دانشگاه به آن اشاره کردیم، مطالعه بار جهانی بیماری از شبکه گسترده همکاران خود می خواهد در مطالعه نقادانه مقالات پیش از چاپ آن ها، از هوش مصنوعی مولد استفاده نکنند (۴).

کلیدواژه ها:

Generative Artificial Intelligence ، هوش مصنوعی مولد