بررسی تطبیقی دیه شکستگی ستون فقرات در فقه امامیه و حنفی

ستون فقرات از اعضای حیاتی بدن انسان است که از جمجمه تا لگن امتداد دارد و شکستگی آن می تواند افزون بر واردکردن آسیب های جدی جسمی بر فرد، توانایی های حرکتی او را مختل کند. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه ای و اسنادی، به بررسی دیه انواع شکستگی های ستون فقرات و زوال منافع ناشی از آن از دیدگاه فقه امامیه و فقه حنفی می پردازد. یافته های تحقیق، تفاوت ها و شباهت های دو مکتب در زمینه دیه ستون فقرات را چنین نشان می دهد: هر دو مکتب ستون فقرات را عضوی حیاتی می دانند و آن را مشمول قواعد کلی دیات می شمارند. در صورت زوال منافع اساسی مانند فلج شدن یا خمیدگی پشت، هر دو مکتب حکم به دیه کامل می دهند و در موارد فاقد نص، ارش را ملاک قرار می دهند. همچنین هر دو مکتب بر لزوم دیه کامل در شکستگی همراه با خمیدگی پشت یا از بین رفتن یکی از منافع حیاتی پس از بهبودی تاکید دارند. با این حال، فقه امامیه در صورت شکستگی درمان ناپذیر ستون فقرات، بی قیدوشرط حکم به دیه کامل می دهد؛ در حالی که فقه حنفی آن را منوط به زوال منفعت مهمی همچون توان راه رفتن یا توان جنسی می داند و در غیر این حالت، صرفا ارش را مقرر می کند. در شکستگی درمان شده و بدون عیب، فقیهان امامیه یک دهم دیه کامل را لازم می دانند؛ اما حنفیان تنها هزینه درمان را واجب می شمارند. همچنین اگر شکستگی با عیب بهبود یابد، فقیهان امامیه به عمومات ارش رجوع می کنند؛ در حالی که حنفیان به صراحت ارش را واجب می دانند. در فرضی که شکستگی ستون فقرات درمان نشود و یکی از منافع حیاتی نیز از بین برود، فقیهان امامیه قائل به دو دیه کامل (برای شکستگی و زوال منفعت) هستند؛ ولی میان حنفیان در این باره اختلاف است؛ ازاین رو برخی یک دیه و برخی دو دیه کامل را لازم می شمارند.

کلیدواژه ها:

دیه اعضا ، ستون فقرات ، شکستگی پشت ، فقه امامیه ، فقه حنفی ، فقه تطبیقی