عقلانی سازی موقعیت مند مصرف آرایشی در بستر محدودیت های مالی: یک نظریه داده بنیاد از تجربه زنان جوان ایرانی

این پژوهش کیفی با رویکرد نظریه داده بنیاد بر پایه الگوی اشتراوس و کوربین با هدف ارائه مدلی نظری برای تبیین راهبردهای زنان جوان ایرانی (۱۸ تا ۴۰ سال) در مدیریت و عقلانی سازی هزینه های آرایشی انجام گرفت. داده ها از طریق ۳۲ مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شد و نمونه گیری نظری تا رسیدن به اشباع ادامه یافت. تحلیل داده ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام پذیرفت و اعتبارپذیری از طریق بازبینی مشارکت کنندگان و ممیزی همکار تامین شد. یافته ها نشان داد مصرف آرایشی رفتاری پویا و موقعیت مند است که در آن، فشارهای نمادین زیبایی با محدودیت های مالی در تعامل قرار می گیرد. نوآوری پژوهش تبیین مصرف آرایشی به مثابه «چانه زنی میان زیبایی و بودجه» و ارائه چارچوبی بومی برای عقلانی سازی آن است. مفهوم محوری «عقلانی سازی موقعیت مند مصرف آرایشی» این فرایند را مهارتی راهبردی می داند که کارکردهای روان شناختی، مانند تنظیم هیجان و تقویت خودباوری را با ملاحظات اقتصادی مانند اولویت بندی و مدیریت هزینه ها تلفیق می کند. در این چارچوب، میل به مصرف در تعامل با شرایط زمینه ای و مداخله گر شکل می گیرد و تعدیل می شود. راهبردهایی مانند بودجه بندی آگاهانه، اولویت کارکرد، کاهش شدت مصرف و اصلاح پس از تجربه، تعادلی میان رضایت ظاهری و پایداری مالی ایجاد و چرخه مصرف را بازتنظیم می کند. این مدل، مصرف آرایشی را کنشی چندلایه می داند که عقلانیت روزمره، هیجان، فشارهای نمادین و محدودیت های مالی را درهم می آمیزد و می تواند مبنایی برای سیاست گذاری فرهنگی، آموزش سواد مالی و طراحی محصولات متناسب با واقعیت های اقتصادی مصرف کنندگان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

زنان جوان ایرانی ، عقلانی سازی مصرف ، محدودیت مالی ، مصرف آرایشی ، نظریه داده بنیاد