ازدواج زودهنگام دختران در شهرستان ابهر؛ واکاوی شرایط علی، زمینه ای و مداخله گر

ازدواج زودهنگام دختران از پدیده هایی است که پیامدهای منفی متعدد فردی و اجتماعی دارد. این پژوهش با هدف واکاوی شرایط علی، زمینه ای و مداخله گر ازدواج زودهنگام دختران ۱۳ تا ۱۵ ساله ازدواج کرده شهرستان ابهر با استفاده از روش تحقیق کیفی و روش نظریه داده بنیاد انجام شد. مشارکت کنندگان در پژوهش، ۲۹ دختر در بازه سنی مذکور بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. در شرایط علی، مقوله های تجربه نبود حامی عاطفی، دافعه محیط خانه و تغییر ماهیت نیازها از مادی به جستجوی پیوند عاطفی و در شرایط زمینه ای مقوله های وراثت اجتماعی، زیست جهان خویشاوندی و فشار هنجاری همسالان استخراج شد. تحلیل مصاحبه ها نشان داد مقوله هایی از جمله نقش شبکه اجتماعی، حمایت های مشروط، فشارهای تطبیقی و نابرابری ساختاری قدرت، مداخله گرهای ازدواج زودهنگام هستند. هسته مرکزی استخراج شده از مصاحبه ها «در جستجوی پناهگاه عاطفی» است. یافته ها حاکی از آن است که دلایل عاطفی نقش اصلی را در بروز این پدیده ایفا می کنند. یافته اصلی دیگر نشان می دهد شبکه های اجتماعی به عنوان بستری تسهیل گر در شکل گیری روابط با جنس مخالف، نقش بسزایی در ازدواج زودهنگام دختران ایفا کرده اند. توانمندسازی والدین در زمینه تامین نیازهای عاطفی نوجوانان، افزایش سواد عاطفی و رسانه ای دختران نوجوان و تقویت نقش مدارس و مشاوران به عنوان نهادهای مداخله گر و پیشگیرانه، برای کاهش ازدواج زودهنگام دختران پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

ازدواج زودهنگام ، تحقیق کیفی ، دانش آموزان ، دختران ، نظریه داده بنیاد