تاثیر کاربرد برگی برخی کودهای زیستی برخصوصیات کمی، کیفی و ظرفیت آنتی اکسیدانی میوه سیب رقم رد دلیشز (Malus domestica cv. Red delicious)

سابقه و هدف: سیب مهم ترین میوه مناطق معتدله و بومی آسیای مرکزی است. این میوه حاوی مقدار زیادی عناصر غذایی پتاسیم، سدیم، کلسیم، بور، فسفر و ویتامین های آ، ب و ث می باشد. تغذیه بهینه درختان میوه یکی از راهکارهای موثر برای دستیابی به حداکثر عملکرد میوه و افزایش کیفیت محصول است. اما استفاده طولانی مدت کودهای شیمیایی اثرات نامناسبی بر سلامت خاک، محیط زیست و انسان دارد. اخیرا، یکی از راه کارهای اساسی برای غلبه بر این مشکلات، کاربرد کودهای معدنی، آلی و زیستی به عنوان جایگزین کودهای شیمیایی است. کودهای زیستی تجاری شامل ترکیباتی مهمی مثل عصاره جلبک دریایی، ترکیبات هیومیکی و اسیدهای آمینه هستند. بر این اساس در پژوهش حاضر محلول پاشی سطوح مختلف برخی از کودهای زیستی (عصاره جلبک دریایی، اسید هیومیک و اسید آمینه) بر صفات کمی و کیفی و ظرفیت آنتی اکسیدانی میوه سیب رقم رددلیشز طی فصل های بهار و تابستان ارزیابی شد.مواد و روش ها: این آزمایش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در باغ سیب دانشگاه زنجان و در سال ۱۴۰۲ اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل کاربرد برگی عصاره جلبک دریایی (۰۷۵/۰ و ۱۵/۰ درصد)، اسیدآمینه (۱/۰ و ۲/۰ درصد)، اسیدهیومیک (۰۳/۰ درصد)، کود تجاری همارنگ (۵/۰ درصد)، کود شیمیایی ترکیبی نیتروژن، روی و بور (اوره ۱%، کلات روی ۳/۰% و اسیدبوریک ۱/۰%) و محلول پاشی با آب مقطر (شاهد) بود. حدود ۴۰ روز بعد از شکوفایی کامل گلها، محلول پاشی شروع و با فاصله ۳۰ روز تا زمان رسیدن فیزیولوژیکی میوه ها سه بار تکرار شد. میوه ها بر اساس منحنی رشد میوه در مرحله رسیدن فیزیولوژیکی میوه (۱۳۰ روز بعد از شکوفایی کامل گل ها) برداشت شدند ۱۰ میوه از هر واحد آزمایشی به صورت تصادفی برداشت شد و سپس نمونه ها برای اندازه گیری صفات کمی و کیفی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. صفات مورد ارزیابی شامل خصوصیات کمی میوه سیب (طول، قطر، وزن، حجم و ماده خشک میوه)، خصوصیات کیفی میوه سیب (سفتی، مواد جامد محلول و اسیدیته)، شاخص های بیوشیمیایی میوه سیب (ویتامین ث، پروتئین، فنول، فلاونوئید و ظرفیت آنتی اکسیدانی) و آنتوسیانین پوست میوه بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SAS نسخه ۳/۹ انجام گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد که حداکثر اسید قابل تیتراسیون و ویتامین ث میوه (۲۵/۲۲ میلی گرم بر ۱۰۰ گرم وزن تر) در درختان سیب تیمار شده با جلبک دریایی ۰۷۵/۰ حاصل شد. حداکثر میزان فنول کل (۶۲/۹ میلی گرم در ۱۰۰ گرم وزن تر)، فلاونوئید (۵۹/۱ میلی گرم در ۱۰۰ گرم وزن تر) و ظرفیت آنتی اکسیدانی (۱۷/۷۰ درصد) در میوه های تیمار شده با هر دو سطح ۱/۰ و ۲/۰ درصد اسیدآمینه مشاهده شد. بیشترین طول (۵۶/۷۰ میلی متر)، قطر (۱۶/۷۱ میلی متر)، وزن (۵۱/۱۸۶ گرم) و سفتی بافت میوه (۵۴/۴۳ نیوتن) با کاربرد برگی اسید هیومیک حاصل شد. همچنین بیشترین محتوای آنتوسیانین پوست میوه (۹/۱۶ میکرومول بر گرم وزن تر) با کاربرد کود تجاری همارنگ حاصل شد؛ به طوریکه این کود بیشترین تاثیر را بر کیفیت رنگ میوه داشت. کاربرد کود شیمیایی ترکیبی بر شاخص-های کیفی میوه تاثیر منفی نشان داد، به طوریکه باعث کاهش کیفیت رنگ پوست و سفتی بافت میوه شد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل، کاربرد برگی کودهای زیستی و کود شیمیایی ترکیبی تاثیر معنی داری بر خصوصیات کمی، کیفی و ظرفیت آنتی اکسیدانی میوه های سیب داشت. طبق نتایج، خصوصا عصاره جلبک دریایی (۰۷۵/۰ درصد)، اسید آمینه (۱/۰ درصد) و اسید هیومیک (۰۳/۰ درصد) تاثیر مثبتی بر خصوصیات کمی و کیفی و ارزش تغذیه ای میوه سیب رقم رد دلیشز داشتند. بر این اساس کاربرد کودهای زیستی فوق به صورت مجزا و ترکیبی جهت بهبود خواص کمی، کیفی و ارزش تغذیه ای میوه سیب رقم رددلیشز در شرایط آب و هوایی زنجان پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

آنتوسیانین ، ارزش تغذیه ای ، سفتی بافت میوه ، کود زیستی