جداسازی، غربالگری و انتخاب سویه های Aspergillus و Penicillium از ریزوسفر گندم برای تولید چندآنزیمی و ویژگی های ضدقارچی

هدف: آنزیم های میکروبی به دلیل اهمیت اقتصادی در بخش های مختلف صنایع زیستی، نقش مهمی در توسعه فرایندهای زیستی صنعتی دارند. بنابراین، جستجو برای یافتن سویه های جدید با توان تولید بالا، جهت تامین نیازهای صنعتی، بسیار حائز اهمیت است. هدف این مطالعه جداسازی و غربالگری سویه های Aspergillus و Penicillium با توان بالای تولید چندین آنزیم مهم زیست فناورانه و همچنین قابلیت کنترل زیستی برخی عوامل بیماری زای گیاهی بود. مواد و روش ها: تعداد ۳۰ سویه قارچی از خاک های ریزوسفری مزارع گندم دوروم در مرکز الجزایر جداسازی و بر اساس ویژگی های فنوتیپی شناسایی شدند. دوازده سویه متعلق به جنس های هدف از نظر توانایی تولید هشت آنزیم هیدرولیتیک و لیگنوسلولولیتیک بر روی محیط های جامد اختصاصی مورد غربالگری قرار گرفتند. سویه های با تولید بالا برای بررسی تولید همزمان آنزیم ها در شرایط تخمیر حالت جامد با استفاده از سبوس گندم به عنوان بستر، و نیز اثر آنتاگونیستی علیه برخی عوامل بیماری زای گندم (Fusarium graminearum, F. culmorum, F. verticillioides, and Alternaria alternata) با آزمون کشت دوگانه ارزیابی شدند. نتایج: یافته ها نشان دادند که میزان تولید آنزیم در میان سویه های بررسی شده بالا بود؛ به طوری که ۱۰۰% برای آمیلازها، ۶۷/۹۱% برای کیتینازها و سلولازها، ۳۳/۸۳% برای لاکازها، ۷۵% برای پکتینازها و لیپازها و میزان کمتری برای پروتئازها و ژلاتینازها مشاهده شد. در میان کارآمدترین سویه ها، A. niger S۲ بیشترین فعالیت آمیلازی (۵.۴۶ IU/mL)، پروتئازی (۲۹.۸۰ U/mL) و لاکازی (۰.۰۷۲ IU/mL) را نشان داد. فعالیت انعقاد شیر در Penicillium sp. S۱ (۷.۰۶ SU/mL) و A. niger S۹ (۴۶.۶۰ SU/mL) قابل توجه بود. علاوه بر این، سویه ها در مدت تنها ۴۸ ساعت مقادیر قابل توجهی کیتیناز (۱.۲۷–۱.۵۰ IU/g) تولید کردند. فعالیت آنتاگونیستی سویه های با تولید بالای کیتیناز علیه عوامل بیماری زای Fusarium  و Alternaria  نرخ مهار بالایی بین ۳/۵۰% تا ۳۳/۷۳% نشان داد که در این میان A. niger S۹ موثرترین سویه بود. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه پتانسیل بالای سویه های بومی جداسازی شده را به عنوان گزینه های امیدوارکننده نه تنها برای تولید آنزیم های صنعتی، بلکه به عنوان عوامل موثر کنترل زیستی نشان داد. این یافته ها می تواند راه را برای کاربرد این سویه ها در زیست فناوری صنعتی و کشاورزی پایدار هموار سازد.

کلیدواژه ها:

آنزیم های هیدرولیتیک ، فعالیت آنتاگونیستی ، قارچ های ریزوسفری ، کیتینازها ، گندم دوروم