مطالعه توالی تکامل مورفوهیستولوژیک و میکروسکوپ الکترونی روبشی تیموس در مراحل پیش از تولد در جنین های گوسفند آواسی عراقی

هدف: تیموس یکی از اندام های لنفاوی اولیه است که در دوران جنینی و اوایل زندگی اهمیت زیادی دارد. این اندام مسئول رشد، تمایز و انتخاب تیموسیت ها بوده و در ایجاد توانایی عملکردی سلول های T و تحمل ایمنی مرکزی نقش دارد؛ عملکردی که ارتباط نزدیکی با ساختار بافت شناسی تخصص یافته آن دارد. هدف این مطالعه بررسی تکامل مورفولوژیک و بافت شناسی غده تیموس در دوران پیش از تولد در گوسفندان بومی آواسی با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) بود.مواد و روش ها: تعداد ۳۰ نمونه تیموس از میش های آبستن سالم در مراحل مختلف آبستنی جمع آوری شد. سن جنین ها با استفاده از طول تاجی–نشستگاهی (CRL) تعیین گردید و نمونه ها به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول (۵۰–۵۵ روز)، گروه دوم (۹۰–۱۰۰ روز) و گروه سوم (۱۳۰–۱۴۰ روز). برای بررسی سطح تیموس در بزرگنمایی های مختلف از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) استفاده شد. تحلیل داده های مورفولوژیک و بافت شناسی با نرم افزار SPSS انجام گرفت.نتایج: در گروه اول، تیموس اندامی کوچک و نابالغ با لوب های نرم و کپسول نازک بود و ارتباطی بین بخش های گردنی و سینه ای مشاهده نشد. بررسی های SEM و بافت شناسی ساختار سطحی نابالغ، سلول های تیموسی نامنظم و تمایز نامشخص بین قشر و مدولا را نشان داد که بیانگر مراحل اولیه تمایز تیموس است. در گروه دوم، افزایش اندازه تیموس و بهبود سازمان یافتگی لوبولی مشاهده شد. مرز قشر و مدولا واضح تر گردید، رشته های بافتی از کپسول به داخل گسترش یافتند و تراکم سلول های قشری افزایش پیدا کرد. همچنین حضور سلول های اپی تلیالی رتیکولار در ناحیه مدولا نشان دهنده بلوغ تدریجی ساختاری بود.در گروه سوم، تیموس به طور کامل رشد یافته و دارای لوب های مشخص جداشده توسط سپتاهای بافت همبند بود. بررسی های بافت شناسی و SEM ساختار بسیار سازمان یافته، مرز مشخص قشر و مدولا، گسترش وسیع سلول های اپی تلیالی رتیکولار و تشکیل کامل اجسام هاسال در مدولا را نشان داد که بیانگر بلوغ پیشرفته ریزساختاری در دوران جنینی است.نتیجه گیری: یافته های این مطالعه روند تدریجی بلوغ تیموس در دوران پیش از تولد را نشان می دهد و نقش حیاتی آن در تکامل سیستم ایمنی را برجسته می سازد. هرگونه انحراف از این الگوهای طبیعی ریزساختاری می تواند نشان دهنده اختلالات پاتولوژیک یا ایمنی باشد.

کلیدواژه ها:

تکامل پیش زادی ، تیموس ، جنین ، گوسفند آواسی ، میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)