پویایی های تکاملی مورفوژنز و هیستوژنز طحال در جنین های گوسفند آواسی بومی عراق: یافته هایی از میکروسکوپ نوری و الکترونی روبشی

هدف: طحال در دوران جنینی نقش مهمی در خون سازی ایفا می کند. در مرحله رشد کبدی، طحال همراه با کبد در تولید سلول های خونی مشارکت دارد و در مرحله میلوئیدی نیز همراه با کبد و مغز استخوان در خون سازی نقش دارد. همچنین تخریب گلبول های قرمز پیر، لنفوسیت ها و ترومبوسیت ها در طحال انجام می شود. هدف این مطالعه بررسی تکامل مورفولوژیک و بافت شناسی پیش از تولد طحال در گوسفندان آواسی بومی عراق با استفاده از میکروسکوپ نوری و الکترونی روبشی بود.مواد و روش ها: تعداد ۳۰ نمونه طحال از میش های آبستن سالم نژاد آواسی در مراحل مختلف آبستنی جمع آوری شد. سن جنین ها با استفاده از معادله طول فرق سر تا دنبالچه (CRL) تعیین گردید و نمونه ها به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول ۵۰ تا ۶۰ روز، گروه دوم ۹۰ تا ۱۰۰ روز و گروه سوم ۱۳۰ تا ۱۴۰ روز. برای بررسی با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، قطعات کوچکی از طحال (حدود ۱ میلی متر مکعب) تثبیت شدند. از SEM برای مشاهده سطح طحال در بزرگنمایی های مختلف استفاده شد. تحلیل داده های مورفولوژیک و هیستولوژیک با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ انجام گرفت.نتایج: در گروه اول، طحال به صورت لکه خونی کوچک متمایل به قرمز مشاهده شد و سپس رنگ آن قرمزتر و منسجم تر گردید. بررسی های میکروسکوپ الکترونی روبشی و هیستولوژی نشان داد که سطح طحال نابالغ بوده و قشر و ترابکول ها هنوز به طور کامل تکامل نیافته اند که بیانگر مراحل اولیه تمایز طحال است. در گروه دوم، اندازه طحال افزایش یافت و ترابکول ها از کپسول به پارانشیم امتداد پیدا کردند. همچنین تمایز واضح پالپ سفید و پالپ قرمز مشاهده شد که نشان دهنده بلوغ تدریجی ساختار طحال بود. در گروه سوم، طحال با پیشرفت دوره آبستنی تکامل بیشتری یافت و از نظر ساختاری تا حد زیادی مشابه طحال پس از تولد شد. این ساختار شامل کپسول طحال، ترابکول ها، پالپ قرمز و پالپ سفید همراه با اجزای سلولی مشخص بود و افزایش شبکه ترابکولی در بررسی های میکروسکوپ نوری و الکترونی مشاهده شد.نتیجه گیری: یافته های این مطالعه بلوغ تدریجی طحال در دوران پیش از تولد را نشان داده و نقش حیاتی آن را در تکامل سیستم ایمنی برجسته می سازد. هرگونه انحراف از این الگوهای طبیعی ریزساختاری ممکن است نشان دهنده اختلالات پاتولوژیک یا ایمنی شناختی باشد.

کلیدواژه ها:

تکامل پیش از تولد ، جنین ها ، طحال ، گوسفند عواسی ، SEM