تحلیل و نقد اقوال فقهای امامیه در خصوص ارث زوجه به عنوان وارث منحصر به فرد

موضوع ارث زوجه به عنوان وارث منحصر به فرد، یکی از مسائل مورد اختلاف میان فقها و حقوق دانان است. پژوهش حاضر، با اتخاذ رویکردی تحلیلی- انتقادی، در پی واکاوی مبانی فقهی و علل تقنینی محدودیت ارث زوجه به میزان سهم قانونی (یک چهارم از ترکه) در فرضی است که وی تنها وارث متوفی (زوج) محسوب می گردد. پرسش محوری تحقیق این است که مبنای حقوقی و فلسفه تقنینی ماده ۹۴۹ قانون مدنی، در تعارض آشکار با برخی دیدگاه های فقهای امامیه که قائل به استحقاق زوجه به کل ترکه در فرضی که وارث منحصربه فرد هستند، چیست؟ و چرا قانون گذار، زوجه را از تملک مازاد بر سهم معین خود در چنین وضعیتی، علی رغم وجود دیدگاه های موافق، محروم نموده است؟ روش شناسی این پژوهش مبتنی بر تحلیل توصیفی- تبیینی و مطالعه تطبیقی منابع معتبر فقهی و متون قانونی است. یافته های این تحقیق نشان می دهد که در فقه امامیه، دیدگاه های متعددی در خصوص ارث زوجه به عنوان وارث منحصر به فرد وجود دارد و برخی از فقها با استناد به ادله نقلی و عقلی، بر استحقاق زوجه به تمامی ترکه تاکید نموده اند. در نهایت این نتیجه اتخاذ شده است که با توجه به ظرفیت های موجود در آرای فقهای امامیه، امکان بازنگری و اصلاح ماده ۹۴۹ قانون مدنی، به منظور اعطای حق ارث، بر کل ترکه به زوجه در فرضی که وارث منحصر به فرد می باشد، وجود دارد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: زوجه ، ارث وارث منحصر به فرد ، اصلاح قانون مدنی ، وصیت مازاد بر ثلث