پژوهشی نو درباره محمدعارف بخارایی و ضرورت تصحیح مجدد تذکره مجمعالفضلای او

مجمع الفضلای محمدعارف بخارایی ازجمله تذکره های عمومی در قرن ۱۰-۱۱ ق است که اطلاعات آن به ویژه در بخش های مربوط به شاعران ایران، ماوراءالنهر و هند که با مولف معاصر بوده اند، ارزش فراوانی دارد. تا کنون از این تذکره مهم فقط نسخه لاهور و رونویس نفیسی شناسایی شده که متن آن پیش ازاین فقط بر اساس رونویس نفیسی چاپ شده، اما اشتباهات و نقص های رونویس به چاپی آن هم نفوذ کرده است. در این مقاله اولا اطلاعات ناقص پیشین درباره محمدعارف تکمیل و برخی از مطالب نادرست قبلی نقد و اصلاح شده است، مثلا تخلص او در هر نسخه بیش از ده بار لقایی ثبت شده اما محققان و مصححان آن را به بقایی تغییر داده اند یا وی نه در سال ۹۷۹ ق بلکه در تاریخ ۹۹۹ ق وارد هند شده است؛ ثانیا تذکره مجمع الفضلا از لحاظ کتابشناسی و نسخه شناسی هم بررسی شده و ضرورت تصحیح مجدد آن بر اساس چهار دلیل زیر یادآوری شده است: ۱- افتادگی یا فقدان کامل یا بخش اعظم برخی از سرگذشت ها ۲- نبود و نقص برخی از جملات و ابیات ۳- ضبط های مشکوک و مغلوط ۴- کمبود مقدمه لازم و تعلیقات مفید؛ ثالثا روش تصحیح تازه مجمع الفضلا به اختصار بیان شده و به بخش های مبسوط آن مثل مقدمه، تعلیقات و فهارس اشاره شده است.

کلیدواژه ها:

پژوهشی نو ، محمدعارف بخارایی ، مجمعالفضلا ، ضرورت تصحیح مجدد