رویکردهای سیاسی و اخلاقی به مفهوم حقوق بشر

در خصوص معنای حقوق بشر دو رویکرد کلی در نظریات فلسفی وجود دارد. تاکنون رویکرد غالب، دیدگاه اخلاقی بوده که خاستگاه حقوق بشر را به حقوق طبیعی می ­رساند و آنها را حق ­هایی می ­داند که به اشخاص به دلیل انسان بودن و برای حفاظت از کرامت انسانی و عاملیت آنها تعلق می­ گیرد. در مقابل دیدگاه دوم به ارتباط الزامی میان اخلاق و حقوق بشر قائل نیست؛ بلکه رعایت حقوق بشر را شرط مشروعیت دولت­ ها در نظام بین الملل می ­داند. این دیدگاه کارکرد حقوق بشر را مهم تلقی کرده و در صورت عدم پایبندی دولت­ ها به حقوق بشر، امکان مداخله در امور آنها و حتی حمله به آنها را ممکن می­ داند. بر اساس این دیدگاه، حقوق بشر حق ­های ضروری هستند که حاکمیت دولت را محدود می­ کنند و فهرست آنها در مقایسه با حق های مندرج در قوانین اساسی نظام­ های دموکراتیک کوتاه­ تر است. دیدگاه سیاسی حقوق بشر با وجود جذابیت در خصوص برخورد با دولت ناقض، با چالش­ ها و نقدهایی مواجه شده است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی سعی در بررسی ابعاد مختلف برداشت سیاسی از حقوق بشر دارد.

کلیدواژه ها:

مفهوم سیاسی ، حقوق طبیعی ، کارکرد حقوق بشر ، مشروعیت ، قانون ملل