نقش سواد اطلاعاتی در جامعه پذیری دانشگاهی دانشجویان تحصیلات تکمیلی: مطالعه ی موردی دانشگاه فردوسی مشهد

مقدمه و هدف: در راستای آماده سازی دانشجویان برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون جامعه اطلاعاتی، دانشگاه ها باید زمینه های لازم را برای کسب مهارت های پردازش اطلاعات و نگرش صحیح در استفاده از فناوری اطلاعات برای دانشجویان فراهم کنند. ازاین رو، پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و جامعه پذیری دانشگاهی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد پرداخته است. روش ها: این پژوهش از لحاظ روش شناسی، پژوهش پیمایشی است که باهدف کاربردی طراحی شده است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد در نیم سال اول تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ (۸۷۰۶ نفر) بودند که با روش نمونه گیری تصادفی ساده، ۳۶۸ نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. جمع­آوری داده ­ها با دو پرسش­نامه صورت گرفت. نخست پرسشنامه جامعه ­پذیری دانشگاهی و دوم پرسشنامه سواد اطلاعاتی. روایی هر دو پرسشنامه با نظر متخصصان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت. یافته ­ها: میانگین جامعه پذیری دانشگاهی برابر با ۳/۵۷ و سواد اطلاعاتی نیز ۳/۹۷ و از حد متوسط عدد ۳ بیشتر بود. چون سطح معنی داری بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و جامعه ­پذیری دانشگاهی دانشجویان، و همچنین سواد اطلاعاتی و دو عنصر پیشرفت تحصیلی و مشارکت علمی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد، برابر با ۰/۰۰ و از ۰/۰۵ کمتر بود؛ بنابراین با اطمینان ۹۵ درصد، بین این متغیرها رابطه معنی­داری وجود داشت. همچنین، مقدار سطح معنی­داری برای بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و تعامل، یادگیری، و ترکیب از زیرمولفه های جامعه­ پذیری دانشگاهی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد، از ۰/۰۵ کمتر بود که نشان داد بین متغیر سواد اطلاعاتی و این سه زیرمولفه رابطه معنی داری وجود داشت. بحث و نتیجه­ گیری: سواد اطلاعاتی نه تنها به عنوان یک مهارت اساسی برای بهبود عملکرد تحصیلی است، بلکه به عنوان ابزاری کلیدی در تسهیل فرایند جامعه پذیری دانشگاهی نیز عمل می کند. این موضوع ازآن رو مهم است که فرایند جامعه پذیری در دانشگاه ها به دانشجویان کمک می کند تا به عنوان اعضای جامعه علمی، مسئولیت های علمی خود را بپذیرند و در انجام وظایف علمی مشارکت کنند. برگزاری کارگاه های آموزشی در زمینه جستجوی اطلاعات علمی، ارزیابی منابع، استفاده از پایگاه های داده معتبر، و آشنایی با روش های نوین پژوهش می تواند به دانشجویان کمک کند تا مهارت های خود را در این زمینه بهبود بخشند و خود را برای ورود به دنیای حرفه ای علمی آماده کنند. اصالت: سواد اطلاعاتی در عرصه ­های مختلف زندگی افراد دارای تاثیر است. مطالعه نقش سواد اطلاعاتی در جامعه ­پذیری دانشگاهیان به عنوان یکی از مولفه ­های مهم در جوامع دانشگاهی دارای اهمیت فراوانی است که تاکنون در هیچ پژوهشی به آن پرداخته نشده بود و در این پژوهش مورد توجه قرار گرفت.

کلیدواژه ها:

سواد اطلاعاتی ، جامعه پذیری دانشگاهی ، فرایند جامعه پذیری دانشگاهی ، دانشجویان تحصیلات تکمیلی ، دانشگاه فردوسی مشهد