ارائه الگوی عوامل موثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان

مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی عوامل موثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان انجام پذیرفت. روش ­ها: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده ­ها پیمایش اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش حاضر دانشجویان، خصوصا دانشجویان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباط بودند، که از میان آن­ها ۲۰ نفر به عنوان اعضای نمونه با روش نمونه­ گیری هدفمند و براساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده در بخش کیفی پژوهش، مصاحبه و در بخش کمی پرسشنامه است. برای تحلیل داده ­ها در بخش کیفی از رویکرد تحلیل مضمون و روش کدگذاری با بهره ­گیری از نرم افزار مکس­کیو­دا و در بخش کمی از روش مدلسازی ساختاری تفسیری استفاده شده است. یافته ­ها: یافته ­های پژوهش در دو بخش کیفی و کمی ارائه شد. به این صورت که در بخش کیفی ۱۵ عامل موثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان، شناسایی شدند. سپس در بخش کمی الگوی عوامل در سه سطح تنظیم شد. براساس این مدل، تاثیرگذارترین و زیربنایی ترین عوامل در سطح سوم شامل انگیزه های بیرونی مستقل، تخصیص بودجه و امکانات کافی برای توسعه زیرساخت ها و وجود سیاست های مناسب در سطح دانشگاه قرار دارند. سطح دوم مدل که حلقه میانی را تشکیل می دهد، شامل عواملی مانند داشتن دستگاه های پیشرفته فناوری اطلاعات، آموزش مهارت های پژوهش و تحلیل اطلاعات، ایجاد فرصت های تعاملی میان دانشجویان و متخصصان، میزان دسترسی به منابع اطلاعاتی و ارزیابی و به روزرسانی مداوم برنامه های آموزشی است. در نهایت، سطح اول مدل که تاثیرپذیرترین مولفه ها را در بر می گیرد، شامل توانایی یادگیری فعال، زیرساخت های هوش هیجانی، میزان اعتماد به اینترنت، انگیزش و نگرش درونی دانشجویان، توانایی تفکر انتقادی، ایجاد آگاهی و درک اهمیت سواد اطلاعاتی و طراحی و اجرای برنامه های فرارشته ای است. بحث و نتیجه ­گیری: پژوهش حاضر بیان کرده است که داشتن ابزارهای پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین آموزش مهارت های تحقیق و تحلیل اطلاعات از عوامل موثر و مهم در افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان است. اصالت: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی عوامل موثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان انجام می پذیرد تا ضمن پر کردن خلا نظری موجود، زمینه را برای ارتقای هدفمند این مهارت کلیدی در نظام آموزش عالی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

سواد اطلاعاتی ، سواد اطلاعاتی دانشجویان ، تحلیل مضمون ، نقشه شناختی فازی