بررسی تاثیر ساختار سازمانی بر پنهان سازی دانش در شرکت های دانش بنیان پارک علم و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد

مقدمه و هدف: در عصر دانایی، دانش مهم ترین سرمایه سازمان هاست و موفقیت آن ها به توانایی ایجاد، بهره گیری و اشتراک دانش وابسته است. سازمان ها برای حفظ مزیت رقابتی، به توسعه فرایندهای مدیریت دانش نیاز دارند تا از پنهان سازی دانش جلوگیری نمایند. ساختار سازمانی که شامل ابعاد پیچیدگی، رسمیت و تمرکز است، نقش مهمی در تسهیل یا مانع شدن اشتراک دانش ایفا می کند. عملکرد ضعیف ساختار سازمانی می تواند موجب گسترش پنهان سازی دانش در سازمان شود. ازاین رو، پژوهش حاضر به بررسی تاثیر ساختار سازمانی بر پنهان سازی دانش در شرکت های دانش بنیان دانشگاه فردوسی مشهد پرداخته است.روش ها: این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۲۷۸ نفر از کارکنان شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد بودند. به منظور تعیین حجم نمونه، از فرمول کوکران و برای انتخاب نمونه آماری از روش نمونه گیری تصادفی ساده متناسب با حجم جامعه استفاده شد. برای گردآوری اطلاعات موردنیاز از ابزار پرسش نامه برخط و چاپی استفاده شد. روایی محتوایی با استفاده از بررسی نظرات چهار کارشناس حوزه مدیریت دانش و ساختار سازمانی و چهار نفر از اساتید رشته علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه فردوسی مشهد تایید شد. برای بررسی پایایی پرسش نامه نیز از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار به دست آمده برای هر یک از ابعاد و متغیرها به طور مستقل محاسبه و تمامی مقادیر بالاتر از ۰٫۷ بود که بیانگر پایایی مناسب پرسش نامه بود. تحلیل داده های آماری در پژوهش حاضر با استفاده از روش های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، جداول و نمودارها) و آمار استنباطی (شامل آزمون های رگرسیون و ضریب همبستگی پیرسون) انجام گرفته است که با استفاده از نرم افزار اس پی اس اس انجام شده است.یافته ها: یافته های این پژوهش نشان داد عوامل ساختار سازمانی (پیچیدگی، رسمیت و تمرکز) بر پنهان سازی دانش در شرکت های دانش بنیان پارک علم و فناوری دانشگاه فردوسی مشهد تاثیرگذارند و افزایش میزان پیچیدگی، رسمیت و تمرکز، منجر به افزایش پنهان سازی دانش می شود.بحث و نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد سطح پنهان سازی دانش در شرکت های دانش بنیان موردمطالعه متوسط است. این موضوع باوجود پراکندگی قابل توجه پاسخ ها، بیانگر چالش های ساختاری و فرهنگی موجود در این سازمان هاست که اشتراک دانش را محدود می کند. چنین وضعیتی عمدتا به تعامل ابعاد ساختار سازمانی (پیچیدگی، رسمیت و تمرکز) برمی گردد که یافته های این پژوهش نیز تاثیر مثبت آن ها بر پنهان سازی را تایید کرد.اصالت: ازآنجاکه طول عمر شرکت های دانش بنیان بیش تر به بازه ده سال اخیر محدود شده است و تاکنون پژوهشی که به بررسی ابعاد ساختار سازمانی آن ها از منظر پنهان سازی دانش پرداخته باشد، مشاهده نشده است، این پژوهش با رویکردی نو و دستیابی به یافته های کلیدی در موضوع پژوهش، کمک کند تا شرکت های دانش بنیان در رویارویی با پدیده پنهان سازی دانش موفق تر از گذشته عمل نمایند.

کلیدواژه ها:

مدیریت دانش ، پنهان سازی دانش ، ساختار سازمانی ، شرکت های دانش بنیان ، پارک علم و فناوری ، دانشگاه فردوسی مشهد