تحلیل انتقادی ادله نظریه «نفی اعجاز تورات و انجیل نخستین»

مسئله اعجاز کتب آسمانی پیش از قرآن، به ویژه تورات و انجیل نخستین، یکی از مباحث تاثیرگذار در نظام معرفتی قرآن و فهم دقیق تر آیات مرتبط با اهل کتاب به شمار می آید. نظریه پردازان دیدگاه نفی اعجاز این کتاب ها، استنادات خود را بر پایه ادله ای چون برتری بیانی قرآن، فقدان برخی اوصاف در توصیف کتاب های پیشین، تمایز بینات از زبر در قرآن، روایت نسبت سنجی معجزات با ظرفیت اقوام و مناظره تاریخی امام رضا (ع) با راس الجالوت سامان داده اند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی انتقادی، به ارزیابی این استدلال ها پرداخته است. تحلیل این دلایل نشان می دهد که اغلب آنها یا مبتنی بر خلط مفهوم اعجاز با برتری مطلق اند، یا دچار تعمیم پذیری ناروا از داده های خاص به نظریه ای فراگیر هستند. همچنین مفروضات پنهان و روش استنباط در این استدلال ها عمدتا با نارسایی های مفهومی و تفسیرهای یک سویه همراه اند. کاستی در تحلیل دلالات قرآنی، غفلت از تنوع وجوه اعجاز و استناد به احادیث بدون توجه به زمینه آنها، ازجمله ضعف های این استدلال هاست. پژوهش حاضر می کوشد با اتکا به مبانی قرآن شناختی و کلامی، ناتمامی دلایل نظریه نفی اعجاز را نشان داده و راه را برای بازاندیشی در نگاه مسلمانان به اعجاز کتب آسمانی پیشاقرآنی هموار سازد.

کلیدواژه ها:

نظریه های اعجاز ، اعجاز کتب آسمانی ، تورات و انجیل نخستین ، نظریه انحصار اعجاز