تحلیل عوامل موثر بر سرعت عملکردی در راه های شهری و برون شهری (مطالعه موردی: استان لرستان)

ایمنی ترافیک یکی از چالش های مهم حمل ونقل است و سرعت وسایل نقلیه به عنوان عاملی اثرگذار در بروز و شدت تصادفات مطرح می شود. رفتار سرعتی رانندگان تحت تاثیر شرایط محیطی و هندسی مسیر قرار دارد. این پژوهش با هدف تحلیل سرعت عملکردی و عوامل موثر بر آن در محورهای چهارخطه برون شهری لرستان انجام شد. داده های سرعت به صورت نامحسوس در جریان آزاد و اطلاعات هندسی از طریق برداشت میدانی گردآوری شد. در مجموع ۲۰۱ قطعه شامل مقاطع مستقیم و قوس شناسایی و سرعت آزاد ۱۰۰ خودروی سواری در هر قطعه ثبت گردید، که ۲۰۱۰۰ داده معتبر حاصل شد. مدل سازی سرعت عملکردی با رگرسیون خطی چندگانه انجام گرفت. نوآوری پژوهش در تحلیل رفتار تبعیت رانندگان از محدودیت سرعت در سطوح مختلف و مقایسه عملکرد آن ها در قوس ها و مقاطع مستقیم است؛ موضوعی که کمتر در مطالعات داخلی و خارجی بررسی شده است. نتایج نشان داد رانندگان تنها در محدودیت های ۱۱۰ و ۹۵ کیلومتر بر ساعت از قانون پیروی می کنند و با کاهش مقدار محدودیت، اختلاف سرعت عملکردی و مجاز به ترتیب تا ۲/۲و ۲ برابر افزایش می یابد. در مقاطع مستقیم، سرعت ۸۵ درصد قوس قبل آن با ضریب ۵۵/۰ بیشترین اثر افزایشی را داشت، درحالی که شیب سربالایی، سرعت را به طور میانگین، ۸/۲۵ کیلومتر بر ساعت کاهش داد و وجود خط کشی کنار مسیر موجب افزایش ۷/۳ کیلومتر بر ساعتی سرعت شد. در قوس ها نیز سرعت ۸۵ درصد مسیر قبل با ضریب ۶۳/۰ اثرگذارترین عامل افزایشی بود و هر ۱۰۰ متر افزایش شعاع قوس، سرعت را ۲/۱ کیلومتر بر ساعت افزایش داد. همچنین شیب سربالایی حدود ۹۶/۳ کیلومتر بر ساعت سرعت را کاهش داد. ضرایب تعیین مدل ها برای مسیر مستقیم و قوس به ترتیب ۷۲۱/۰ و ۷۸۶/۰ بود که دقت مناسب مدل ها را نشان می دهد. نتایج بر لزوم طراحی پیوسته مسیر، اقدامات آرام سازی و تقویت کنترل های هوشمند برای کاهش سرعت غیرمجاز و بهبود ایمنی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سرعت عملکردی ، سرعت مجاز ، ایمنی جاده ای ، تصادف ، آرام سازی ترافیک