ارزیابی اثر تجهیزات هوشمند حمل ونقل بر ایمنی ترافیک با استفاده از مدل های پواسون و دوجمله ای منفی در جاده سراسری رامسر-گرگان

به کارگیری سامانه های هوشمند حمل ونقل (ITS) یکی از موثرترین مداخلات برای ارتقای ایمنی جاده ای محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر تجهیزات هوشمند شامل دوربین های کنترل سرعت، تابلوهای پیام متغیر (VMS) و سامانه توزین در حرکت (WIM) بر فراوانی تصادفات در محورهای پرتردد استان های مازندران و گلستان انجام شد. داده های شش ساله (۱۳۹۲–۱۳۹۷) شامل ۱۶٬۶۶۹ تصادف ثبت شده، متوسط سالانه تردد روزانه (AADT) و اطلاعات دقیق محل نصب تجهیزات ITS استخراج و تحلیل گردید. برای مدل سازی، از رگرسیون پواسون و دوجمله ای منفی به عنوان دو رویکرد معتبر در مدل سازی داده های شمارشی استفاده شد. نتایج نشان داد نصب دوربین ها اثر کاهشی معناداری بر تعداد تصادفات بویژه در فاصله کم از محل نصب دوربین ها دارد، طوریکه در اکثر مدل ها درصد کاهش قابل توجه ای مشاهده شده است. سامانه WIM برخلاف انتظار، موجب افزایش تصادفات بویژه در فاصله بسیار نزدیک محل نصب این نوع تجهیزات شده که نتیجه رفتار غیر متعارف و مانورهای ناگهانی رانندگان بعضی از وسایل نقلیه سنگین جهت اختلال در عملکرد سامانه است. با این حال، مدل دوجمله ای منفی برازش بهتری نسبت به پواسون ارائه داد و به عنوان مدل معتبرتر و قابل اتکاتر برای تحلیل داده انتخاب شد. یافته ها نشان می دهد توسعه و مدیریت درست ITS، بویژه دوربین های ثبت تخلف، می تواند نقش موثری در ارتقای ایمنی جاده ای داشته باشد. اما بهره برداری از سامانه WIM نیازمند بازطراحی، آموزش و نظارت تکمیلی است. در پایان، پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای بهبود عملکرد سیستم های هوشمند حمل ونقل ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ایمنی ترافیک ، تحلیل قبل– بعد ، سامانه های هوشمند حمل ونقل ، مدل های رگرسیون