طراحی و بهینه سازی سیستم بهره وری در یک واحد خالص سازی آب نمک در مجتمع کلرآلکالی با رویکرد اقتصاد چرخشی و استفاده از روش هزینه یابی جریان مواد

یکی از عوامل کلیدی در رشد اقتصادی و دستیابی به توسعه پایدار، ارتقای بهره وری عوامل تولید است. در شرایط کنونی جهان، محدودیت منابع و ضرورت استفاده بهینه از آن ها، همراه بااهمیت حفاظت از محیط زیست، موجب شده است که مفهوم بهره وری به سمت بهره وری سبز و اقتصاد به سوی اقتصاد چرخشی حرکت کند. تحقق اقتصاد چرخشی مستلزم به کارگیری ابزارها و روش هایی است که امکان ارزیابی هم زمان اثرات زیست محیطی و مالی اصلاح فرآیندها را فراهم آورد. در این میان، هزینه یابی جریان مواد (MFCA) به عنوان ابزاری استانداردشده، قادر است جریان های مواد و مالی یک سازمان را مورد تحلیل قرار داده و با دستیابی هم زمان به اهداف اقتصادی و زیست محیطی، از پیاده سازی اقتصاد چرخشی پشتیبانی کند. در این پژوهش، با استقرار MFCA در واحد خالص سازی آب نمک در مجتمع کلر آلکالی و تکمیل چرخه اقتصاد چرخشی در فرآیندهای مرتبط، بهینه سازی سیستم بهره وری مالی این واحد موردبررسی قرار گرفت. بدین منظور، جریان های مواد و هزینه های مربوط به بخش آب نمک شناسایی و نقاط پنهان مرتبط با محصولات جانبی نامطلوب (ازجمله جرم و هزینه های اضافی) آشکارسازی شد. تحلیل داده ها پیش و پس از اجرای اقدامات بهبود مبتنی بر MFCA نشان داد که اجرای این روش موجب کاهش ۱۲۱ تنی در تولید محصولات نامطلوب، صرفه جویی ۷۹۵/۰ درصدی در هزینه ضایعات و افزایش قابل توجه بهره وری سیستم گردید. علاوه بر این، در مدت شش ماه نخست سال ۱۴۰۱، کاهش هزینه ها منجر به افزایش سود شرکت به میزان حدود ۱۱ میلیارد ریال شد. یافته های این مطالعه، اثربخشی مثبت MFCA را در کاهش ضایعات، ارتقای بهره وری و بهبود عملکرد اقتصادی تایید می کند. همچنین نتایج آن می تواند الگویی عملی برای تعمیم و گسترش این رویکرد در سایر صنایع فراهم سازد و امکان تصمیم گیری مبتنی بر داده را برای مدیران صنعتی تسهیل نماید.

کلیدواژه ها:

هزینه یابی جریان مواد (MFCA) ، اقتصاد چرخشی ، بهره وری سبز ، کاهش پسماند ، توسعه پایدار