«چون شاهد بازاری» تاملی در امکان استناد به حق جلوت به عنوان مبنایی برای حمایت از داده های شخصی

در گذشته، اطلاعات شخصی واجد شانی مقدس و مصون از تعرض بود؛ همچون «شاهد قدسی» که هویت و تجلی اش صرفا در اختیار صاحب آن بود و گشودن پرده از آن، منوط به اراده ای آگاهانه، صریح و در بسیاری موارد آیینی بود. افشای این اطلاعات نه یک رخداد روزمره و بی اهمیت، بلکه کنشی استثنایی، هدفمند و اغلب مبتنی بر اعتماد تلقی می شد؛ کنشی که تنها در برابر «محرم اسرار» صورت می گرفت اما در زیست جهان دیجیتال معاصر، همین اطلاعات شخصی از ساحت قدسی و محفوظ خود خارج شده و به «شاهد بازاری» بدل گشته است؛ یعنی به داده ای عمومی، قابل قیمت گذاری و قابل مبادله که بی آن که رضایت صریح صاحب آن اخذ شود، به طور مستمر در بازارهای داده عرضه، معامله و مورد بهره برداری تجاری قرار می گیرد. این دگردیسی از «شاهد قدسی» به «شاهد بازاری»، نقطه گسست تاریخی ای است که بنیان حق خلوت و امکان استناد به آن را متزلزل کرده و ضرورت بازاندیشی در ابزارهای حقوقی متناسب با عصر داده را پیش می کشد. در چنین شرایطی، بسط منطق «حق جلوت» به قلمرو داده های شخصی، نه یک انتخاب نظری، بلکه ضرورتی حقوقی و اخلاقی است؛ ضرورتی برای بازسازی مرزهای حریم خصوصی در جهانی که در آن، افشا دیگر استثنا نیست، بلکه پیش فرض است.

کلیدواژه ها:

داده های شخصی ، حق جلوت ، حریم خصوصی ، حقوق اشخاص موضوع داده ، حمایت قانونی از داده ها