تحلیل امکان به کارگیری هوش مصنوعی در تصمیم گیری قضایی با تاکید بر اصول دادرسی عادلانه در حقوق ایران

گسترش فناوری های نوین به ویژه هوش مصنوعی، تحولات چشمگیری در عرصه های مختلف حکمرانی ایجاد کرده و نظام های قضایی را نیز با پرسش های بنیادین مواجه ساخته است. یکی از مهم ترین این پرسش ها، امکان و حدود به کارگیری هوش مصنوعی در فرآیند تصمیم گیری قضایی است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی در پی آن است که امکان استفاده از هوش مصنوعی در تصمیم سازی قضایی را با تاکید بر اصول بنیادین دادرسی عادلانه در حقوق ایران بررسی کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در گردآوری، طبقه بندی و تحلیل ادله، شناسایی رویه های مشابه و پشتیبانی از ساختار استدلال قضایی نقش موثری ایفا کند؛ با این حال، ماهیت ارزشی و مسئولیت محور قضاوت مانع از جایگزینی کامل قاضی انسانی با سامانه های هوشمند می شود. بر این اساس، الگوی «کاربرد پشتیبان و نظارت پذیر» به عنوان رویکردی سازگار با اصول دادرسی عادلانه در حقوق ایران پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تصمیم گیری قضایی ، دادرسی عادلانه ، اصول دادرسی ، حقوق ایران