نظریه های نوین مسئولیت مدنی در مواجهه با ریسک های فناوری های خودران

گسترش فناوری های خودران، به ویژه خودروهای خودران و سامانه های مبتنی بر هوش مصنوعی، چالش های بنیادینی را برای نظام سنتی مسئولیت مدنی ایجاد کرده است. ویژگی هایی همچون تصمیم گیری مستقل، یادگیری مستمر و کاهش نقش مداخله مستقیم انسان، موجب شده اند که الگوهای کلاسیک انتساب فعل زیان بار و احراز تقصیر کارایی خود را تا حد زیادی از دست بدهند. هدف این مقاله، بررسی میزان کفایت نظریه های سنتی مسئولیت مدنی در مواجهه با ریسک های ناشی از فناوری های خودران و تحلیل نظریه های نوین ارائه شده برای پاسخ به این چالش هاست. پرسش اصلی پژوهش آن است که کدام الگوی مسئولیت می تواند تخصیص عادلانه تری از ریسک و جبران موثرتری از خسارت در این حوزه فراهم آورد. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی–تحلیلی است و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و تحلیل اسناد حقوقی و نظریه های دکترین، به تبیین ماهیت ریسک های فناوری های خودران و ارزیابی نظریه های مختلف مسئولیت مدنی پرداخته می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظریه های مبتنی بر تقصیر و حتی مسئولیت محض، به تنهایی قادر به پاسخ گویی به پیچیدگی های فنی و حقوقی این فناوری ها نیستند. در مقابل، نظریه هایی نظیر توزیع ریسک، مسئولیت مبتنی بر فعالیت و سازوکارهای نوین جبران خسارت، ظرفیت بیشتری برای انطباق با واقعیت های فناوری های خودران دارند. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که بازاندیشی در مبانی مسئولیت مدنی و حرکت به سوی الگوهای ترکیبی و پیشگیرانه، ضرورتی اجتناب ناپذیر در مواجهه با ریسک های نوین فناورانه است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، هوش مصنوعی ، فناوری خودران ، سیستم های هوشمند ، خودمختاری ماشین