خوانش ترامتنی باورپذیری اسطوره رستم در شاهنامه طهماسبی از خردورزی تا فرزندکشی

بازنمایی و باورپذیری اسطوره ای که در قالب کلمات روایت شده همواره در کانون توجه نگارگران و حامیان هنر و ادبیات بوده است. رستم به یاری پروردگار با قدرتی مافوق انسانی دشمنان جامعه خویش را از پای درمی آورد؛ اما اسطوره پهلوانی و خردورزی در روایتی ناباورانه فرزند خود را به کام مرگ کشاند. هدف از این پژوهش کشف وجوه افتراق و اشتراک شمایل اسطوره پهلوانی رستم از کشتن دیو سپید تا مرگ فرزند در متن کلامی و متن تصویری شاهنامه طهماسبی و شناسایی تلاش مولف و مصور در باورپذیری رفتار متناقض اسطوره است. سوال پژوهش عبارت است از خالقان متن کلامی و متن تصویری شاهنامه طهماسبی با توجه به تناقض در رفتار رستم از کشتن دیو سپید تا مرگ فرزند در باورپذیری رفتار اسطوره پهلوانی شمایل وی را چگونه روایت کرده اند؟ این پژوهش با گردآوری داده ها به شیوه اسنادی و مطالعات کتابخانه ای به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترامتنیت ژنت صورت گرفته است. از نتایج پژوهش اینکه خالق متن کلامی همواره اسطوره خویش را تمجید می کند اما در روایت مرگ فرزند با تحقیر، وی را فاقد خرد و مهر پدری می داند؛ مصور نیز در بینامتنیت به صورت ضمنی و در بیش متنیت با تراگونگی و حذف عناصر اغراق آمیز، رستم را در تعارض با وجوه شمایلی در متن کلامی به تصویر کشیده است.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، ترامتنیت ، رستم ، شاهنامه طهماسبی ، نگارگری ایرانی