راهبردهای زبانی فرخی سیستانی در ستایش ممدوحان با تکیه بر نظریه چهارچوب سازی انتمن و مربع ایدئولوژیک ون دایک

اشعار شاعران درباری به عنوان رسانه جمعی و غیرخنثی، نقش موثری در شکل دهی به افکار مخاطب دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهبردهای زبانی فرخی سیستانی در تبلیغ و ستایش خصایص جسمانی و باطنی سلاطین و اربابان قدرت دربار غزنه در ۲۱۴ قصیده انجام شده است. به این منظور، دو نظریه چهارچوب سازی انتمن و مربع ایدئولوژیک ون دایک انتخاب شد. نگارنده با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش هاست که راهبردهای انتخاب شده برای چهارچوب سازی اشعار مدحی به چه صورت بوده ؟ و فرخی چگونه چهارچوب های تبلیغاتی مورد نظر خویش را به اجرا درآورده ؟ و راهبرد مرجع برای سایر راهبردها کدام است؟ نتایج نشان می دهد شاعر با تلفیق سه راهبرد پیش فرض، بزرگ نمایی و دراماتیزه شدگی به راهبردهای همدلی، فاصله گذاری، قطبی سازی، انکارکردن و صورت های ضدواقع گرا روی آورده است. در واقع، شاعر با بدیهی دانستن ایدئولوژی دینی و انتساب اغراق آمیز آن به اعمال سلاطین غزنوی، به برانگیختن احساسات مخاطب در راستای حفظ وحدت درون گروهی پرداخته است؛ بر مبنای این پیش فرض، مخالفان به سبب بددینی و بر اساس راهبرد قطبی سازی و فاصله گذاری در نقطه مقابل قرار می گیرند. شاعر بر اساس اضلاع مربع ایدئولوژیک ون دایک با برجسته سازی ویژگی های مثبت ممدوح در سه چهارچوب مقدس مآبی، سخاوتمندی و جنگاوری (ضلع اول)، به انکارکردن سیاست ها و رفتارهای نادرست ممدوح (ضلع سوم) و انکار شایستگی بزرگان دینی و ملی پرداخته (ضلع دوم)؛ در مقابل، شاعر با استفاده از راهبرد صورت های ضدواقع گرا، به ارائه چهره ای ملعون از دشمن پرداخته است (ضلع چهارم) که بر اساس راهبرد دراماتیزه-شدگی و تحریک احساس نفرت مخاطب، نابودی او را امری واجب می داند. همچنین، شاعر در راهبردهای مثال-آوردن، تشبیه، مقایسه، هم معنایی و آشکارسازی، با ملموس سازی محتوا، بیان جزئیات وقایع، بهره گیری از استدلال های شاعرانه و افزایش قدرت اقناع کنندگی کلام، به دنبال تقویت ویژگی های مثبت جناح خودی (ممدوح) و برجسته سازی نقاط منفی دیگری (دشمن) و چهارچوب بندی کلام خویش است

کلیدواژه ها:

چهارچوب سازی ، راهبردهای زبانی ، فرخی سیستانی ، قصاید مدحی ، مربع ایدئولوژیک