رنگ ها و رازها؛ «نقش نمادین و هنری رنگ در اشعار منوچهر شیبانی»

رنگ، در میان اقوام و فرهنگ ­های مختلف همواره مفهومی نمادین داشته و اندیشه ­ها و باورهای مختلف را منعکس می ­کرده است. در این میان رنگ در آثار ادبی، عموما بیانگر اندیشه ­ها و باورهای شاعر یا نویسنده درباره ی موضوعی مشخص بوده است. کارکرد رنگ در شعر شاعرانی که در زندگی واقعی خود با رنگ سروکار داشته ­اند می ­تواند مفهومی عمیق ­تر را منتقل کند. منوچهر شیبانی نخستین شاعر نقاشی است که بازتاب رنگ در اشعارش گسترده، عمیق، مفهومی و در موارد متعددی نمادین است. این شاعر نقاش در دهه ی بیست خورشیدی نخستین دفتر شعر خود را منتشر کرد که «رنگ­ها» در آن بازتاب گسترده ­ای دارند. در این پژوهش با بررسی سه مجموعه ی شعری شیبانی (جرقه، آتشکده ی خاموش، سراب ­های کویری)، کارکرد مفاهیم، اندیشه ­ها و بازتاب نمودهای نمادین و روانشناختی رنگ مورد بررسی قرار گرفت. با پژوهش در انواع رنگ در اشعار شیبانی یک سیر نزولی در کاربرد رنگ ­ها دیده­می ­شود که نشان ­دهنده ی تغییر در اندیشه­ها و باورهای سیاسی و اجتماعی شاعر به سوی عواطف و احساسات شخصی است که عموما نشانگر یاس و بدبینی و ناامیدی درونی اوست. کاربرد رنگ­ها در نخستین دفتر در بیشتر موارد بیانگر مفهومی کنایی و نمادین از رنج و اندوه مردم است؛ اما سیر رنگ از دفتر جرقه تا سراب ­های کویری کارکرد سیاسی و اجتماعی خود را از دست داده و جای خود را به یاس و اندوه شخصی می ­دهد.

کلیدواژه ها:

رنگ ، منوچهر شیبانی ، نمادها ، شعر کارگری ، عواطف شخصی