بیواکولوژی سوسک برگخوار نارون (Xanthogaleruca luteola (Col.: Chrysomelidae)) در شهر کرمانشاه

سوسک برگ­خوار نارون (Xanthogaleruca luteola (Müller) (Col.: Chrysomelidae))، آفت مهم درختان نارون، Ulmus spp.، است که در اثر تغذیه از برگ­های نارون باعث خسارات قابل توجهی از جمله کاهش فتوسنتز و ضعف درختان می شود. در این تحقیق، میزان آلودگی درختان نارون به سوسک برگ خوار نارون و تاثیر عوامل محیطی بر جمعیت این آفت در شهر کرمانشاه مورد بررسی قرار گرفت. نمونه برداری از مراحل مختلف زیستی آفت شامل تخم، لارو و حشره کامل، روی ۳۰ درخت انتخابی، هر سه روز یک بار در ۱۳ منطقه مختلف شهری صورت گرفت. نمونه برداری از مراحل مختلف زیستی سوسک، از اسفندماه ۱۴۰۱ تا آذر ۱۴۰۲ انجام شد و نوسانات جمعیتی آفت مذکور در ارتباط با شرایط دمایی و رطوبتی مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین جهت تعیین الگوی توزیع فضایی مراحل مختلف زیستی آفت، از روش های رگرسیونی تیلور و آیوائو استفاده شد. نتایج پایش جمعیت سوسک برگ خوار نارون نشان داد که این آفت در شرایط اقلیمی شهر کرمانشاه دارای سه نسل مجزا در طول فصل رشد است. اوج های جمعیتی حشرات کامل برای هر نسل به ترتیب در تاریخهای ۲۶ اردیبهشت (۳۰/۰ ± ۶۷/۲)، ۱۲ تیر (۵۲/۰ ± ۰۰/۳) و ۶ شهریور (۳۱/۰ ± ۷۷/۲) مشاهده شد. همچنین اگرچه رابطه تغییرات جمعیت در تمام مراحل زندگی با متغیر دما از نوع مستقیم و مثبت بود، ولی تنها در مرحله تخم، این رابطه از نظر آماری معنی­دار بود. از سوی دیگر، رطوبت به عنوان یک عامل محیطی تاثیر منفی بر جمعیت تخم ها و حشرات بالغ داشت و با افزایش رطوبت، جمعیت این مراحل کاهش یافت. الگوی توزیع فضایی سوسک برگخوار با استفاده از قانون توان تیلور و شاخص آیوائو مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج روش تیلور که از دقت بالاتری برخوردار بود، توزیع فضایی برای مراحل تخم، لاروهای سنین یک و دو و حشرات کامل از نوع تصادفی و برای لاروهای سن سه از نوع تجمعی تعیین شد. نتایج این مطالعه، زمان بندی دقیق اوج جمعیت مراحل مختلف زندگی آفت در سه نسل مختلف را مشخص نمود که برای تعیین زمان مناسب کنترل در مراحل حساس زندگی آفت در هر نسل، می­تواند مورد استفاده کاربردی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

توزیع فضایی ، دما ، رطوبت ، نمونه برداری ، نوسانات جمعیت