راهبردهای ژئوپلیتیکی و فضایی ایران برای توسعه اقتصاد دریامحور: درس هایی از کشورهای توسعه یافته

چکیدهاقتصاد دریامحور، به دلیل نقش فزاینده در تجارت جهانی، امنیت انرژی، پایداری محیط زیست و توسعه فناوری های نوین، به یکی از ارکان کلیدی توسعه پایدار در قرن بیست ویکم تبدیل شده است. ایران با بهره مندی از بیش از ۲۷۰۰ کیلومتر خط ساحلی و موقعیت ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز، دریای عمان و دریای خزر، ظرفیت قابل توجهی برای گسترش اقتصاد دریاپایه دارد؛ با این حال، چالش هایی همچون ضعف زیرساخت ها، نبود حکمرانی یکپارچه، تحریم های بین المللی و برنامه ریزی فضایی ناکارآمد، بهره برداری موثر از این ظرفیت را محدود کرده اند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی راهبردهای ژئوپلیتیکی و برنامه ریزی فضایی پنج کشور توسعه یافته (ایالات متحده، بریتانیا، ژاپن، استرالیا و کانادا) و ارائه اراهبردهای بومی سازی شده برای توسعه اقتصاد دریامحور در ایران است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و گزارش های سیاسی بهره گرفته شده است. نتایج حاکی از آن است که شش راهبرد کلیدی شامل: حکمرانی فضایی یکپارچه، خوشه های صنعتی-اکولوژیک مکران، نیروگاه های هیبریدی فراساحلی، سامانه فرماندهی هوشمند دریایی، کریدور بندری جنوب شرق، و دیپلماسی چندجانبه دریایی، قابلیت انطباق با ساختار نهادی و جغرافیایی ایران را دارند و می توانند سهم اقتصاد دریاپایه در GDP کشور را افزایش داده و جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را ارتقا دهند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد دریامحور ، ژئوپلیتیک ، برنامه ریزی فضایی ، سواحل مکران ، راهبردهای تطبیقی ، حکمرانی دریایی