تاثیر دادخواست های الکترونیکی بر دسترسی به عدالت کارایی و اثربخشی نظام قضایی ایران

تحول دیجیتال در عرصه قضا و گسترش کارکردهای فناوری اطلاعات، زمینه ساز پیدایش مفهوم «دادرسی الکترونیکی» به عنوان جلوه ای نو از تحقق عدالت قضایی در نظام حقوقی معاصر شده است. دادرسی الکترونیکی عبارت است از فرایند رسیدگی، صدور و اجرای تصمیمات قضایی از طریق ابزارهای هوشمند و سامانه های برخط، که در پرتو آن امکان ارتباط مستقیم، سریع و کم هزینه میان اصحاب دعوا و مراجع قضایی فراهم می شود. این نوع دادرسی با تکیه بر زیرساخت هایی چون ثبت و پیگیری الکترونیکی پرونده ها، ابلاغ دیجیتال، امضای الکترونیکی، جلسه رسیدگی مجازی و داده های رمزگذاری شده، موجب تسریع دادرسی و افزایش شفافیت عملکرد قضایی می گردد. با این حال، تحقق عدالت قضایی در این فضا نیازمند توجه جدی به اصول بنیادین حقوقی، نظیر برابری در دسترسی به دادگاه، حفظ بی طرفی قاضی، امکان اعمال کامل حق دفاع، اعتبار ادله الکترونیکی و امنیت داده های شخصی است. در نظام حقوقی ایران، دادرسی الکترونیکی علاوه بر کاهش اطاله دادرسی، می تواند گامی موثر در جهت تحقق دولت هوشمند و کارآمدسازی نظام عدالت باشد، مشروط بر آنکه قانون گذار در زمینه تنظیم مقررات دقیق، نظارت مستقل قضایی و ارتقای سواد دیجیتال قضات و وکلا اقدام نماید. بنابراین، دادرسی الکترونیکی نه صرفا یک رویکرد فناورانه بلکه راهبردی حقوقی برای تضمین عدالت در بستر فضای مجازی و تحقق اعتماد عمومی به کارآمدی نظام قضایی است.

کلیدواژه ها:

دادخواست الکترونیک ، عدالت کارایی ، نظام قضایی