کارکردهای تفسیر المیزان در ارتقای جایگاه تفسیری و سندی نهج البلاغه

تفسیر المیزان اثر علامه طباطبایی، با روش «تفسیر قرآن به قرآن» و بهره گیری از روایات معصومین علیهم السلام در ذیل مباحث تفسیری، از جایگاه بی بدیلی در جهان اسلام برخوردار است. در این میان، نهج البلاغه به عنوان گزیده ای از کلام امام علی علیه السلام نقش محوری در غنای تفسیری این اثر ایفا کرده است. این پژوهش با هدف تبیین کارکردهای تفسیر المیزان در ترویج و ارتقای جایگاه نهج البلاغه، با روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکردی تفسیری - تحلیلی انجام شده است. داده های لازم به شیوه کتابخانه ای گردآوری و بر اساس کارکردهای مشخص و مبانی نظری علامه دسته بندی و تحلیل شده اند. یافته ها تحقیق نشان می دهد علامه طباطبایی با بهره گیری گسترده و نظام مند از نهج البلاغه، نقشی تحول آفرین در اعتباربخشی و معرفی این کتاب ایفا کرده است. مهم ترین کارکردهای المیزان در این زمینه عبارت اند از: معرفی نهج البلاغه به عنوان منبع معتبر تفسیری در تبیین مفاهیم قرآنی، اعتباربخشی سندی و اثبات انتساب روایات نهج البلاغه به امام علی علیه السلام، تبیین جایگاه اجتماعی و اخلاقی نهج البلاغه به عنوان منبعی برای تحلیل مسائل جامعه، ترویج جایگاه نهج البلاغه در علوم قرآنی و مسائل فلسفی - کلامی. همچنین علامه با قراردادن نهج البلاغه در کنار سایر منابع معتبر حدیثی و استفاده از آن به عنوان محک و معیار نقد سایر روایات، عملا این کتاب را به مثابه منبعی هم تراز با قرآن در حوزه معنا و محتوا معرفی کرده است.

کلیدواژه ها:

تفسیر المیزان ، علامه طباطبایی ، نهج البلاغه ، کارکردهای تفسیری نهج البلاغه ، اعتبارسنجی نهج البلاغه