منابع طغیان اشریشیاکلی در مواد غذایی (مروری بر شواهد علمی)

اشریشیاکلی یکی از مهمترین عوامل بیماریزای منتقله از طریق مواد غذایی در سراسر جهان است که می تواند طیف وسیعی از بیماریهای گوارشی را از اسهال ساده تا سندرم اورمیک همولیتیک ایجاد نماید. این مقاله مروری با هدف شناسایی، دستهبندی و تحلیل مهمترین منابع طغیان اشریشیاکلی در مواد غذایی بر اساس مطالعات و گزارشهای اپیدمیولوژیک دهه اخیر تدوین شده است. بیش از ۸۰ درصد موارد بیماری ناشی از اشریشیاکلی به گروه سبزیجات ردیفکشت و گوشت گاو نسبت داده می شود. این مطالعه در دو مرحله طراحی شد: مرور روایی منابع کلاسیک و گزارش های سازمان های معتبر بینالمللی، مرور سیستماتیک و جستجوی هدفمند در پایگاههای داده برای بازه زمانی ژانویه ۲۰۲۰ تا ژانویه ۲۰۲۶. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۲ مطالعه منتخب (۴ داخلی از ایران + ۸ خارجی) وارد تحلیل نهایی شدند. یافتههای مرور سیستماتیک نشان داد که گوشت گاو (به ویژه گوشت چرخ کرده) و سبزیجات برگ دار (اسفناج، کاهو) دو منبع غالب طغیان اشریشیاکلی هستند؛ اما جایگاه نسبی آنها در مناطق مختلف متفاوت است. از منابع نوظهور مهم می توان به آرد خام، پیاز فرآوری شده، مغزهای خوراکی و گوشت های سس زده اشاره کرد. نتایج نشان داد طغیان اشریشیاکلی در مواد غذایی پدیدهای پویا و چندعاملی است که طیف منابع آن در حال گسترش مداوم است. مخزن اصلی این پاتوژن نشخوارکنندگان (به ویژه گاو) هستند و آلودگی اغلب از طریق تماس مستقیم یا غیرمستقیم با مدفوع آنها رخ می دهد. در ایران، ضعف سیستم نظارت ملی، کمبود زیرساختهای ژنومیک، و ادامه مصرف محصولات لبنی پاستوریزه نشده از مهم ترین چالش ها هستند.

کلیدواژه ها:

اشریشیاکلی ، طغیان غذایی ، ایمنی مواد غذایی ، آلودگی غذایی