حسابداری محیط زیست در عصر بحران های اقلیمی و فشارهای نهادی: از افشای داوطلبانه تا گزارشگری اجباری پایداری

حسابداری محیط زیست به عنوان ابزاری برای شناسایی، اندازه گیری و گزارش دهی آثار زیست محیطی سازمان ها، در عصر بحران های اقلیمی و فشارهای فزاینده ی قانونی و اجتماعی نقشی حیاتی در شفافیت، پاسخگویی و توسعه ی پایدار ایفا می کند. این مقاله با هدف کالبدشکافی ابعاد نظری و عملی حسابداری محیط زیست در فضای نوین، به صورت جامع مبانی کلاسیک و مفاهیم نوظهور شامل حسابداری هزینه ها و بدهی های زیست محیطی، گزارشگری پایداری، حسابداری کربن، حسابداری آب، حسابرسی محیط زیست، استانداردهای ابتکار گزارشگری جهانی، گروه ویژه افشاهای مالی مرتبط با اقلیم و ایزو ۱۴۰۰۰ را بازبینی کرده و با بهره گیری از داده های تجربی حاصل از مطالعات فراتحلیل و میدانی از جمله پژوهش های اکلز، یوانو و سرافیم (۲۰۱۴)، گری و ببینگتون (۲۰۰۰)، دگان (۲۰۰۲)، لامبرتون (۲۰۰۵)، شالتیگر و بریت (۲۰۱۷)، بوارال (۲۰۱۳)، ببینگتون، یونرمن و اودوایر (۲۰۱۴)، آلن، جونز و دیوی (۲۰۱۵) و لو، چن و لی (۲۰۱۹)، نشان می دهد که شرکت های با عملکرد بالا در پایداری، ۳۴ درصد بازده سهام بالاتر و ۲۹ درصد هزینه ی سرمایه کمتری دارند و پیاده سازی حسابداری مدیریت محیط زیست، هزینه های زیست محیطی را ۴۴ درصد کاهش می دهد. یافته ها حاکی از آن است که فشارهای نهادی (پوشش رسانه ای با ضریب ۰.۵۴) قوی ترین محرک افشای زیست محیطی هستند و افشای اجباری در چین منجر به کاهش ۴۲ درصدی انتشار آلاینده ها شده است. مقاله با ارائه ی پیشنهادهایی در چهار سطح تئوریک، پژوهشی، عملی و سیاست گذاری از جمله توسعه ی نظریه ی حسابداری محیط زیست یکپارچه-عملکردی، طراحی مطالعات طولی، و تشکیل پایگاه داده ی ملی گزارشگری زیست محیطی، به کار خود پایان می دهد.

کلیدواژه ها:

حسابداری محیط زیست ، گزارشگری پایداری ، افشای کربن ، مدیریت محیط زیست ، هزینه های زیست محیطی ، ایزو ۱۴۰۰۰ ، ابتکار گزارشگری جهانی ، حسابرسی سبز