کارآفرینی در عصر تحول دیجیتال و پساکرونا: از بوم سامانه ها و کارآفرینی اجتماعی تا هوش مصنوعی و کارآفرینی فراگیر

کارآفرینی به عنوان موتور محرک نوآوری، ایجاد شغل و رشد اقتصادی، در آستانه ی تحولی بنیادین قرار دارد؛ تحولی که با پنج نیروی محرک بوم سامانه های کارآفرینی، کارآفرینی دیجیتال، کارآفرینی اجتماعی، کارآفرینی فراگیر و تاثیر همه گیری کووید-۱۹ شکل می گیرد. این مقاله با هدف ارائه ی تصویری جامع از وضعیت کنونی، چالش ها و فرصت های پیش روی کارآفرینی، ابتدا به مرور پیشینه ی پژوهش از مفاهیم اولیه ی شومپیتر و کیرزنر تا نظریه ی اثرپذیری و بوم سامانه ها می پردازد. در بخش داده ها و آنالیزها، یافته های تجربی معتبر نشان می دهند که خودکارآمدی کارآفرینانه (همبستگی ۰.۳۱) و تجربه شکست قبلی (افزایش ۲۰ درصدی احتمال موفقیت) مهم ترین عوامل موفقیت فردی هستند. کارآفرینان اثرپذیر (effectual) در مراحل اولیه ۳۵ درصد عملکرد بالاتری دارند، اما در مراحل رشد رویکرد علی (causal) ۲۰ درصد برتر است. شاخص بوم سامانه کارآفرینی جهانی (GESI) از ۸۵.۶ برای ایالات متحده تا ۲۱.۳ برای بنگلادش متغیر است و تراکم استارتاپ ها در سیلیکون ولی طی ۳۰ سال ۷۹۰ درصد رشد داشته است. نرخ رشد استارتاپ های دیجیتال در هند ۴۲ درصد و در اقتصادهای پیشرفته ۱۲ درصد است، اما نرخ شکست استارتاپ های دیجیتال ۷۲ درصد در مقابل ۵۸ درصد برای استارتاپ های غیردیجیتال می باشد. کارآفرینی اجتماعی نرخ بقای ۵۵ درصدی دارد (در مقابل ۴۵ درصد برای تجاری) و گرامین بانک ۹ میلیون وام گیرنده با نرخ بازپرداخت ۹۸ درصدی داشته است. کارآفرینان زن ۵۰ درصد کمتر از مردان سرمایه اولیه دریافت می کنند، اما عملکرد مالی مشابهی دارند. همه گیری کووید-۱۹ نرخ خوداشتغالی کارآفرینی را ۲۰.۸ درصد کاهش داد، اما هم زمان رکورد ۵.۲ میلیون کسب وکار جدید (افزایش ۵۵ درصدی) را ایجاد کرد. آموزش کارآفرینی با روش های تجربی چهار برابر موثرتر از روش های سخنرانی محور است. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت طراحی سیاست های بوم سامانه محور و متناسب با زمینه، کاهش موانع ورود و خروج، هدف گیری شکاف های سرمایه برای کارآفرینی فراگیر، تحول در آموزش کارآفرینی از سخنرانی به یادگیری تجربی، توانمندسازی روانی-اجتماعی کارآفرینان، ایجاد شتاب دهنده های تخصصی دیجیتال، سرمایه گذاری در هوش مصنوعی برای کشف فرصت ها، ایجاد بازارهای تاثیر اجتماعی (impact markets) با ابزارهای مالی نوین، تقویت شبکه های غیررسمی و تعاملات تصادفی، و توسعه بوم سامانه های مجازی و بین المللی تاکید دارد. پیشنهادها در شش سطح استراتژیک-سیاستی (سیاست های بوم سامانه محور، کاهش موانع ورود و خروج، هدف گیری شکاف های سرمایه)، آموزشی و توانمندسازی (آموزش تجربی، اثرپذیری در مقابل علی، توانمندسازی روانی-اجتماعی)، کارآفرینی دیجیتال (شتاب دهنده های تخصصی، کارآفرینی پلتفرمی با تنظیم گری هوشمند، هوش مصنوعی برای کشف فرصت ها)، کارآفرینی اجتماعی و پایدار (بازارهای تاثیر اجتماعی، اندازه گیری استاندارد تاثیر، ادغام اهداف توسعه پایدار)، بوم سامانه و شبکه سازی (شبکه های غیررسمی، نقش های پل ساز، بوم سامانه های مجازی)، و پژوهشی-آینده پژوه (مطالعات طولی بوم سامانه، کارآفرینی در عصر هوش مصنوعی، کارآفرینی در اقتصادهای کم درآمد، ارزشیابی آموزشی با طرح های شبه آزمایشی، مدل سازی شکست و زوال کارآفرینان) دسته بندی می شوند. آینده ی کارآفرینی، دیجیتال، اجتماعی، پایدار و فراگیر است و نیازمند تغییر نگاه از کارآفرینی قهرمان محور به کارآفرینی سیستم محور می باشد.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی ، بوم سامانه کارآفرینی ، اثرپذیری ، کارآفرینی دیجیتال ، کارآفرینی اجتماعی ، کارآفرینی فراگیر ، شکست کارآفرینانه ، هوش مصنوعی