اقتصاد بین الملل در عصر پساجهانی شدن: از تجارت و مالی تا زنجیره های ارزش دیجیتال و چالش های اقلیمی

پژوهش حاضر با رویکردی جامع و انتقادی به تحلیل اقتصاد بین الملل در عصر پساجهانی شدن و تحولات ساختاری ناشی از همه گیری، جنگ اوکراین، تجارت دیجیتال و تغییرات اقلیمی پرداخته است. مرور نظام مند پیشینه نشان داد که اقتصاد بین الملل از نظریه های کلاسیک مزیت نسبی تا مدل های مدرن زنجیره های ارزش جهانی تکامل یافته است. داده های آنالیزشده از مطالعات تجربی معتبر حاکی از آن است که نسبت تجارت به تولید ناخالص داخلی جهانی از ۶۰ درصد در سال ۲۰۰۸ به ۵۲ درصد در سال ۲۰۲۰ کاهش یافته و متوسط تعرفه های اعمال شده پس از دو دهه کاهش، به ۶.۱ درصد رسیده است. سهم دلار از ذخایر ارزی جهانی از ۷۱ درصد به ۵۹ درصد کاهش یافته و فرار سرمایه سالانه از کشورهای در حال توسعه به ۱.۲ تریلیون دلار می رسد. توافق های تجاری منطقه ای تجارت بین اعضا را ۴۲ درصد افزایش می دهند و مکانیسم تعدیل مرزی کربن می تواند صادرات کشورهای در حال توسعه را تا ۱۲ درصد کاهش دهد. همچنین، شرکت هایی که از داده های فرامرزی استفاده می کنند، بهره وری ۱۲ درصد بالاتری دارند و متوسط زمان حل اختلاف در سازمان تجارت جهانی از ۱۸ ماه به ۴۲ ماه افزایش یافته است. نتیجه گیری نهایی آنکه اقتصاد بین الملل در نقطه ی عطف تاریخی قرار دارد و نظم لیبرال پساجنگ سرد جای خود را به نظمی جدید با ویژگی های منطقه گرایی، رقابت ژئواکونومیک و تاکید بر تاب آوری می دهد. پیشنهادهای این پژوهش در سه سطح سیاستی و اجرایی (استراتژی تجاری هوشمندانه، تنوع بخشی ذخایر ارزی، اصلاح سازمان تجارت جهانی، قوانین تجارت دیجیتال، مالیات کربن منصفانه، تنوع بخشی صادراتی)، تئوریک و روش شناختی (نظریه های جدید تجارت، شاخص های ترکیبی جهانی شدن، مدل های شبکه و اقتصادسنجی)، و پژوهشی آتی (مطالعات طولی، شبیه سازی مبتنی بر عامل، مطالعه تطبیقی، تحلیل فناوری های نوین، بررسی اختلالات زنجیره تامین، پژوهش های بین رشته ای) ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد بین الملل ، تجارت جهانی ، مالی بین الملل ، زنجیره ارزش جهانی ، تجارت دیجیتال ، نرخ ارز ، سازمان تجارت جهانی ، منطقه گرایی