اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار: هم افزایی ها، تعارض های بالقوه و مسیرهای سیاستی در قرن بیست و یکم

پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و میان رشته ای به بررسی رابطه ی اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار پرداخته و هم افزایی ها، تعارض های بالقوه و مسیرهای سیاستی تلفیق این دو مفهوم را تحلیل کرده است. مرور نظام مند پیشینه نشان داد که اقتصاد مقاومتی ریشه در ادبیات اکولوژی و مدیریت بحران و توسعه پایدار ریشه در نگرانی های زیست محیطی و عدالت بین نسلی دارد و این دو در دهه های اخیر به تدریج همگرا شده اند. داده های آنالیزشده از مطالعات تجربی معتبر حاکی از آن است که کشورهای با شاخص اقتصاد مقاومتی بالا، ۴۳ درصد کاهش تولید ناخالص داخلی کمتری در برابر شوک های خارجی تجربه می کنند و ضریب همبستگی میان شاخص اقتصاد مقاومتی و نرخ تحقق اهداف توسعه ی پایدار ۰.۶۴ است. همچنین، سرمایه گذاری در اقتصاد سبز به ازای هر میلیون دلار ۷.۵ شغل مستقیم ایجاد می کند که ۲.۳ برابر سوخت های فسیلی است و در کشورهای با تاب آوری بالا، هر درصد افزایش در سهم انرژی تجدیدپذیر، رشد تولید ناخالص داخلی را ۰.۳۴ درصد افزایش می دهد. نتیجه گیری نهایی آنکه اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار اهداف مشترکی در تنوع بخشی اقتصادی، استقلال انرژی، امنیت غذایی، سرمایه ی انسانی و حکمرانی خوب دارند و در صورت طراحی صحیح سیاست ها، هم افزایی قوی ایجاد می کنند. پیشنهادهای این پژوهش در سه سطح سیاستی و اجرایی (طراحی شاخص ترکیبی، حمایت هدفمند از صنایع راهبردی، گذار به انرژی های تجدیدپذیر، تقویت نظام تامین اجتماعی)، تئوریک و روش شناختی (توسعه چارچوب نظری یکپارچه، شاخص توسعه ی تاب آور و پایدار، مدل های غیرخطی)، و پژوهشی آتی (مطالعات تطبیقی طولی، شبیه سازی مبتنی بر عامل، بررسی کشورهای موفق) ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد مقاومتی ، توسعه پایدار ، تاب آوری اقتصادی ، اهداف توسعه پایدار ، اقتصاد سبز ، تنوع بخشی اقتصادی ، انرژی تجدیدپذیر ، حکمرانی خوب