محیط زیست در آستانه ی فروپاشی: مروری جامع بر چالش های سیاره ای، شواهد تجربی و راهکارهای گذار به پایداری

محیط زیست به عنوان بستر حیات و منبع اصلی خدمات اکوسیستمی، در دهه های اخیر تحت فشار فزاینده ی فعالیت های انسانی قرار گرفته و بحران هایی نظیر تغییرات اقلیمی، کاهش تنوع زیستی، آلودگی هوا و آب، و تخریب اکوسیستم ها، به مهم ترین چالش های فراروی جامعه ی جهانی تبدیل شده است. این مقاله با هدف ارائه ی تصویری جامع از وضعیت کنونی محیط زیست، مبانی نظری، شواهد تجربی و راهکارهای سیاستی، ابتدا به مرور پیشینه ی پژوهش از آثار مارش (۱۸۶۴) و کارسون (۱۹۶۲) تا مفاهیم حدود سیاره ای (۲۰۰۹) و ارزیابی هزاره اکوسیستم (۲۰۰۵) می پردازد. در بخش داده ها و آنالیزها، یافته های تجربی معتبر نشان می دهند که از ۹ حد سیاره ای، ۴ حد (تغییرات اقلیمی با غلظت CO۲ معادل ۴۲۴ ppm، کاهش تنوع زیستی با کاهش ۶۹ درصدی جمعیت مهره داران، چرخه ی نیتروژن با جریان ۱۲۱ تراگرم در سال، و تغییر کاربری اراضی با کاهش مساحت جنگل ها به ۶۲ درصد سطح پیشاصنعتی) عبور کرده است. حدود ۲۸ درصد از گونه های ارزیابی شده (۴۱,۰۰۰ گونه) در معرض انقراض قرار دارند. ارزش جهانی خدمات اکوسیستمی بین ۱۲۵ تا ۱۴۵ تریلیون دلار در سال برآورد شده که بیش از تولید ناخالص جهانی است، اما به دلیل تخریب، ارزش واقعی کاهش یافته است. عدالت محیط زیستی به شدت نقض می شود: جمعیت آفریقایی-آمریکایی ۳۸ درصد بیشتر از سفیدپوستان در معرض آلودگی صنعتی قرار دارند و کشورهای کم درآمد با ۳ درصد انتشار تجمعی، ۷۰ درصد تلفات اقلیمی را متحمل می شوند. در مقابل، مدیریت مشارکتی منابع مشترک (مطالعات اوستروم) موفق به افزایش بهره وری آبیاری به میزان ۲۵ درصد و کاهش تخریب منابع به میزان ۴۰ درصد شده است. بازار کربن اتحادیه اروپا انتشار را ۳۵ درصد کاهش داده و مالیات کربن بریتیش کلمبیا انتشار سوخت را ۱۰ درصد کاهش داده است. اقتصاد خطی فعلی ۸۰ درصد ارزش مواد را از دست می دهد و نرخ چرخش مواد در اروپا تنها ۱۲ درصد است. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت تصویب قوانین الزام آور ملی با اهداف کمی، حذف یارانه های سوخت فسیلی (بیش از ۱.۸ تریلیون دلار در سال)، گسترش قیمت گذاری کربن با نرخ حداقل ۵۰ دلار تا ۲۰۳۰، توانمندسازی جوامع محلی و حقوق بومیان، سرمایه گذاری در انرژی های تجدیدپذیر و اقتصاد چرخشی، تقویت و اجرای الزام آور پیمان پاریس، و تامین مالی بین المللی انتقال فناوری تاکید دارد. پیشنهادها در شش سطح سیاستی-قانونی (قوانین الزام آور و حسابداری سبز)، اقتصادی-ابزاری (قیمت گذاری کربن، مالیات سبز، ارزش گذاری خدمات اکوسیستمی)، اجتماعی-فرهنگی (توانمندسازی جوامع محلی، عدالت محیط زیستی، آموزش زیست محیطی)، فناورانه-زیرساختی (انرژی تجدیدپذیر، اقتصاد چرخشی، راه حل های مبتنی بر طبیعت)، حاکمیتی-بین المللی (اجرای الزام آور پیمان پاریس، تامین مالی اقلیمی، ایجاد نهاد جهانی مستقل محیط زیست) و پژوهشی-آموزشی (کاهش عدم قطعیت، مدل سازی یکپارچه، پژوهش های تطبیقی و عدالت محور) دسته بندی می شوند. وضعیت کنونی محیط زیست یک فراخوان بیدباش است. آخرین نسلی هستیم که فرصت داریم از عبور از آستانه های جبران ناپذیر جلوگیری کنیم. زمان اقدام، اکنون است.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، تنوع زیستی ، حدود سیاره ای ، خدمات اکوسیستمی ، عدالت محیط زیستی ، اقتصاد چرخشی ، قیمت گذاری کربن ، توسعه ی پایدار