بازتعریف مسئولیت اجتماعی در عصر جهانی شدن: از مدل های سلسله مراتبی تا رویکردهای پویا و چندسطحی مبتنی بر شواهد تجربی

مسئولیت اجتماعی به عنوان یکی از محوری ترین مفاهیم در مدیریت، اخلاق و سیاست گذاری عمومی، طی هفت دهه ی اخیر تحولی عمیق را از یک ایده ی هنجاری حاشیه ای تا پارادایمی فراگیر تجربه کرده است. با این حال، فقدان چارچوبی یکپارچه که ابعاد فردی، سازمانی و فراسازمانی را به هم پیوند دهد و هم زمان به تفاوت های فرهنگی، نسلی و زمینه ای توجه کند، به عنوان شکاف پژوهشی اصلی باقی مانده است. این مقاله با هدف بازتعریف بنیادین مسئولیت اجتماعی و ارائه ی مدلی نوآورانه، ابتدا به مرور پیشینه ی نظری از بوون (۱۹۵۳) تا کارول (۱۹۹۱) و فریمن (۱۹۸۴) و سپس تا رویکردهای نهادی و انتقادی معاصر می پردازد. در بخش داده ها و آنالیزها، فراتحلیل ها و مطالعات طولی معتبر نشان می دهند که مسئولیت اجتماعی با عملکرد مالی (همبستگی متوسط ۰.۳۶)، تعهد سازمانی (همبستگی ۰.۵۱) و کاهش نوسانات بازده سهام (۱۵.۷ درصد) رابطه ای مثبت و معنادار دارد. همچنین یافته های تجربی حاکی از آن است که اثرات محافظتی مسئولیت اجتماعی در دوره های رکود و بحران، و نیز نقش تعدیل گر فرهنگ و بافت نهادی، از اهمیتی حیاتی برخوردارند. در مقابل، پدیده هایی نظیر سفیدشویی سبز و اثر تماشاگر، به عنوان موانع اصلی تحقق مسئولیت اجتماعی راستین شناسایی می شوند. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت عبور از مدل های ایستا و جهان شمول به سمت نظریه پردازی پویا، چندسطحی و زمینه مند تاکید دارد. پیشنهادهای ارائه شده در سه سطح نظری (توسعه ی مدل های مبتنی بر اقتصاد رفتاری و زمان)، پژوهشی (انجام مطالعات طولی، آزمایش های میدانی و پژوهش های بومی در کشورهای در حال توسعه) و کاربردی (استقرار سیستم های پاداش مبتنی بر پیامد، فناوری بلاکچین برای شفافیت، آموزش مبتنی بر شبیه سازی و خط مشی های تنظیم هوشمند) دسته بندی می گردند. در جمع بندی نهایی، مسئولیت اجتماعی نه به عنوان هزینه یا ابزار بازاریابی، بلکه به عنوان هسته ی مرکزی هویت سازمان ها و جوامع مدرن بازتعریف می شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی شرکتی ، نظریه ی ذی نفعان ، عملکرد مالی ، سفیدشویی سبز ، اقتصاد رفتاری ، مطالعات میان فرهنگی ، خط مشی عمومی ، مدل سازی چندسطحی