اکوتوریسم پایدار: چالش ها، راهبردهای مدیریتی و نقش فناوری های نوین

اکوتوریسم به عنوان یکی از پویاترین شاخه های صنعت گردشگری، با چالشی بنیادین میان «توسعه اقتصادی» و «حفاظت از محیط زیست» روبروست (باکلی، ۲۰۲۱؛ گوسلینگ و هال، ۲۰۱۹). هدف این مقاله، بررسی جامع مدیریت استراتژیک اکوتوریسم با تمرکز بر ایجاد تعادل میان بهره برداری از منابع طبیعی و حفظ تنوع زیستی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی، ابتدا به تبیین مفاهیم و اصول حاکم بر اکوتوریسم و سپس به بررسی چالش های زیست محیطی و اجتماعی ناشی از گردشگری غیرمدیریت شده می پردازد (بلانژی و وود، ۲۰۲۱؛ رضایی و همکاران، ۱۴۰۰). در ادامه، راهکارهای عملیاتی از جمله مدل های حکمرانی مشارکتی، ارزیابی ظرفیت تحمل زیستگاه ها و مدیریت حضور جوامع محلی مورد تحلیل قرار می گیرند (برامول و لین، ۲۰۲۰؛ استون و نیوپین، ۲۰۲۲). بخش نهایی مقاله با نگاهی آینده پژوهانه، نقش تحول آفرین تکنولوژی های نوین از جمله هوش مصنوعی، اینترنت اشیا (IoT) و واقعیت مجازی را در گذار از مدیریت سنتی به «مدیریت هوشمند و پیش بینانه» بررسی می کند (رحمان و همکاران، ۲۰۲۳؛ توسیادیا و میلر، ۲۰۲۱). یافته های این تحقیق نشان می دهد که تنها از طریق ادغام مدیریت استراتژیک، مشارکت فعال جوامع بومی و به کارگیری ابزارهای دیجیتال، می توان اکوتوریسم را به ابزاری کارآمد برای حفاظت از اکوسیستم ها و توسعه پایدار تبدیل کرد (احمدی و کریمی، ۱۴۰۲؛ سازمان جهانی گردشگری، ۲۰۲۲).

کلیدواژه ها:

اکوتوریسم ، مدیریت استراتژیک ، توسعه پایدار ، تنوع زیستی ، هوش مصنوعی ، مدیریت هوشمند محیط زیست