اثر طرح واره های ناکارآمد بر فرسودگی شغلی با نقش تعدیل گر انعطاف پذیری شناختی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش طرح واره های ناسازگار اولیه در پیش بینی فرسودگی شغلی و همچنین تحلیل نقش تعدیل گر انعطاف پذیری شناختی در این رابطه انجام شد. جامعه پژوهش کارکنان سازمان های دولتی شهر مشهد بودند که از میان آن ها ۲۱۰ نفر به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان پرسشنامه طرح واره های ناسازگار اولیه یانگ، پرسشنامه انعطاف پذیری شناختی دنیس و وندر وال و مقیاس فرسودگی شغلی مورد استفاده در پژوهش را تکمیل کردند. طرح پژوهش از نوع مطالعه مقطعی- همبستگی بود.نتایج نشان داد طرح واره های ناسازگار اولیه با فرسودگی شغلی رابطه مثبت و معناداری داشتند (r = ۰.۶۱, p < ۰.۰۱) و انعطاف پذیری شناختی با فرسودگی شغلی رابطه منفی و معنادار نشان داد (r = −۰.۴۵, p < ۰.۰۱). تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی بیانگر آن بود که طرح واره های ناسازگار اولیه به تنهایی ۳۷ درصد از واریانس فرسودگی شغلی را تبیین می کنند و با ورود انعطاف پذیری شناختی، میزان واریانس تبیین شده به ۴۹ درصد افزایش می یابد (ΔR² = ۰.۱۲, p < ۰.۰۱). در گام سوم، با افزودن متغیر تعامل (طرحواره × انعطاف پذیری شناختی)، مدل نهایی ۵۲ درصد از واریانس فرسودگی شغلی را توضیح داد (F(۳,۲۰۶) = ۷۴.۸۳, p < ۰.۰۱). ضریب تعاملی منفی و معنادار (β = −۰.۱۷, p < ۰.۰۱) نشان داد که انعطاف پذیری شناختی نقش تعدیل گر کاهنده دارد؛ به این معنا که در سطوح بالاتر انعطاف پذیری شناختی، شدت تاثیر طرح واره های ناسازگار اولیه بر فرسودگی شغلی کاهش می یابد.یافته های این پژوهش بر اهمیت فرایندهای شناختی در چرخه شکل گیری و تداوم فرسودگی شغلی تاکید می کند و نشان می دهد افرادی که باورهای بنیادین ناکارآمد تری دارند، در معرض سطوح بالاتری از فرسودگی قرار می گیرند؛ اما وجود ظرفیت انعطاف در بازسازی شناختی، می تواند این اثر را تضعیف کند. بر اساس نتایج، مداخلات بالینی مبتنی بر اصلاح طرح واره ها و تقویت انعطاف پذیری شناختی می توانند در کاهش فرسودگی شغلی کارکنان نقش موثر و قابل ملاحظه ای داشته باشند.

کلیدواژه ها:

طرح واره های ناسازگار اولیه ، فرسودگی شغلی ، انعطاف پذیری شناختی