مروری بر نوآوری فناوری سبز و نقش آن در ارتقای عملکرد پایدار بنگاه ها

با توجه به افزایش فشارهای زیست محیطی، محدودیت منابع طبیعی و ضرورت پاسخ گویی سازمان ها به الزامات توسعه پایدار، نوآوری سبز به عنوان یکی از راهبردهای کلیدی در مدیریت معاصر اهمیت فزاینده ای یافته است. این مقاله با رویکرد مروری، ادبیات موجود درباره مفهوم نوآوری فناوری سبز، ابعاد اصلی آن شامل نوآوری محصول سبز، نوآوری فرایند سبز و نوآوری انتهای خط تولید و نیز سازوکارهای اثرگذاری آن بر عملکرد پایدار را تحلیل و ترکیب می کند. نتایج مرور نشان می دهد که نوآوری فناوری سبز می تواند از طریق کاهش مصرف انرژی و مواد، کنترل آلاینده ها، بهبود بهره وری منابع، تقویت مشروعیت سازمانی و افزایش مزیت رقابتی، عملکرد اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی بنگاه ها را به طور هم زمان ارتقا دهد. با این حال، اثربخشی این نوآوری ها به عوامل متعددی مانند قابلیت های سازمانی، یادگیری و فرهنگ نوآوری، حمایت مدیریتی، فشارهای نهادی، و سازوکارهای سیاستی وابسته است. همچنین، بررسی ادبیات نشان داد که رابطه میان نوآوری فناوری سبز و عملکرد پایدار خطی و یکنواخت نیست، بلکه در بسترهای صنعتی و نهادی مختلف، شدت و جهت متفاوتی دارد. بر این اساس، مقاله حاضر ضمن تبیین پیامدهای نظری، مدیریتی و زیست محیطی نوآوری سبز، شکاف های پژوهشی موجود را نیز برجسته می سازد و مسیرهایی برای تحقیقات آینده پیشنهاد می کند. در مجموع، یافته های این مرور نشان می دهد که نوآوری فناوری سبز نه تنها ابزاری برای کاهش آثار منفی زیست محیطی است، بلکه راهبردی بنیادین برای خلق ارزش پایدار و بازتعریف موفقیت سازمانی در عصر پایداری به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

نوآوری فناوری سبز ، نوآوری محصول سبز ، نوآوری فرآیند سبز ، نوآوری انتهای خط ، عملکرد پایداری.