بررسی اثرات پیشگیری کننده بیوجاذب سنتز شده با مشتق سورفاکتانتی کیتوزان در مسمومیت تحت مزمن با جیوه بر پارامترهای خون شناسی بیوشیمیایی استرس اکسیدتیو و پاتولوژی در کبد و کلیه موش سوری

جیوه (Hg) یک عنصر سنگین و سمی است که به طور گسترده در صنایع و کاربردهای مختلف مانند استخراج طلا، تولید باتری و دماسنج ها مورد استفاده قرار می گیرد. ترکیبات جیوه با اختلال در عملکرد سیستم عصبی مرکزی، اختلال در فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و افزایش پراکسیداسیون لیپیدها سمیت خود را نشان می دهند. همچنین، جیوه می تواند به پروتئین ها و آنزیم ها متصل شود و موجب مهار برگشت ناپذیر آن ها شود که این امر منجر به بروز مشکلات جدی در سیستم عصبی، ایمنی و سیستم های دیگر بدن می شود. هدف از این مطالعه روشن ساختن اثر پیشگیری کننده بیوجاذب سنتز شده با مشتق سورفاکتانتی کیتوزان به تغییرات ناشی از جیوه بر روی وزن بدن، بافت های کبد و کلیه، پارامترهای هماتولوژی و بیوشیمی موش سوری، نشانگرهای بافتی استرس اکسیداتیو و فعالیت آنتی اکسیدانی آن ها در موش سوری در یک دوره ۶ هفته ای بود. ۲۸ سر موش سوری در ۴ گروه، گروه C (کنترل)، گروه Hg (جیوه) با دوز ۵۰۰، گروه SDSCS (کیتوزان اصلاح شده با SDS) با دوز ۲۰ میلی گرم بر کیلو و گروه Hg+SDSCS (جیوه با دوز ۵۰۰ و کیتوزان اصلاح شده SDS با دوز ۲۰ میلی گرم بر کیلو) را از طریق گاواژ روزانه به مدت ۶ هفته دریافت کردند. در پایان هفته ششم فعالیت آنتی اکسیدانی در گروه Hg و SDSCS+Hg در مقایسه با گروه C کاهش معناداری را نشان داد. موش های تحت تیمار با جیوه کاهش وزن و تغییرات اندامی را نشان دادند که قابل مقایسه با سایر گروه ها بود. هنگامی که گروه Hg با گروه Hg+SDSCS مقایسه شد، از نظر آماری در شاخص های خون شناسی به جز MCH تفاوت معنی داری وجود داشت. همچنین در گروه Hg نوتروپنی و لنفوسیتوز مشاهده شد که این پارامترها در گروه Hg+SDSCS به سطح طبیعی خود بازگشتند. کیتوزان اصلاح شده با SDS از کبد در برابر اثرات سمی جیوه با کاهش چشمگیر آنزیم های کبدی همچنین با بهبود شاخص هایی مانند بیلی روبین، پروتئین، تام آلبومین و گلوبولین محافظت کرد. SDSCS شاخص های عملکردی کلیه را در گروه Hg+SDSCS نسبت به گروه جیوه تا حدودی بهبود بخشید همچنین اثر خطرناک جیوه بر لیپیدها و گلوکز را به حداقل رساند. اثرات محافظتی کیتوزان اصلاح شده با SDS با تجزیه و تحلیل استرس اکسیداتیو تایید شد زیرا SDSCS در ترکیب با جیوه مالون دی آلدهید را کاهش داد و به تنهایی یا در ترکیب با جیوه باعث افزایش ظرفیت تام آنتی اکسیدانی در بافت ها شد. مطابق با این نتایج، مشاهدات ما اثرات مفید SDSCS را در کاهش سمیت جیوه نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

کیتوزان ، جیوه ، هماتولوژی ، بیوشیمیایی ، استرس اکسیداتیو